Almanya Başbakanı Merz ilk kez Türkiye’de: Masadaki başlıklar neler?

Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Mayıs ayında göreve gelmesinin ardından ilk Türkiye ziyaretini bugün gerçekleştiriyor. Merz, sabah saatlerinde Anıtkabir ve Alman Büyükelçiliği’ni ziyaret etti. Ardından eşi Charlotte Merz ile birlikte Beştepe’ye geçti. 

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Almanya Federal Cumhuriyeti Başbakanı Friedrich Merz’i Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde resmi törenle karşıladı. Karşılama sonrası iki lider baş başa ve heyetler arası görüşmeler gerçekleştirecek, ardından ortak basın toplantısı düzenleyecek. 

GÖRÜŞMENİN ANA GÜNDEMİ: SAVUNMA, AB VE EKONOMİK İŞ BİRLİĞİ 

Ankara-Berlin hattında Eurofighter savaş uçakları, Türkiye’nin AB üyelik süreci, Gümrük Birliği’nin güncellenmesi, enerji ve ticaret alanlarında iş birliği konularının ele alınması bekleniyor. 

Merz’in, göreve gelmesinden kısa süre sonra Türkiye’nin satın almak istediği Eurofighter uçaklarının satışına olumlu yaklaştığı biliniyor. Bu konu, Erdoğan-Merz görüşmesinde en sıcak başlıklardan biri olarak öne çıkıyor. 

Almanya’nın yeni hükümetiyle birlikte Türkiye’ye karşı daha pragmatik ve işlemsel bir dış politika izlendiği belirtiliyor. Alman Uluslararası ve Güvenlik İşleri Enstitüsü’nden (SWP) akademisyen Yaşar Aydın, iki ülke arasındaki ilişkilerin artık “jeopolitik güç mantığına dayalı” bir iş birliği formatına dönüştüğünü ifade etti. 

“ORTAKLIĞIMIZI DAHA DA GELİŞTİRMEK İSTİYORUM” 

Almanya Başbakanı Friedrich Merz, ziyareti öncesinde sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Türkiye ile özel ve çok yönlü bir ilişkimiz var; dış ve güvenlik politikası konularında olduğu kadar, göç, enerji ve ticaret alanlarında da. Bu yakın ortaklığımızı daha da geliştirmek istiyorum. Bu amaçla Ankara'dayım ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşeceğim” ifadelerini kullandı. 

BERLİN’DEN ANKARA’YA SAFE DESTEĞİ 

Ziyaretin gündeminde Türkiye’nin Avrupa Güvenlik Eylemi (SAFE) programına olası katılımı da bulunuyor. Almanya Başbakanlık Sözcüsü, Türkiye’nin SAFE programına dahil olmasına ilişkin, “Almanya, AB ile NATO arasında yakın iş birliğinin güçlü bir savunucusudur. Bu durum, üçüncü ülkelerin katılımına izin veren açık hükümler içeren SAFE için de geçerlidir. Ortak hedefimiz, NATO’nun Avrupa ayağını güçlendirmektir.” açıklamasını yaptı. 

Rusya tehdidi üzerine geliştirilen SAFE, Avrupa’nın savunma kapasitesini artırmayı, ABD’ye bağımlılığı azaltmayı ve partner ülkelerin savunma sanayilerinde iş birliğini hedefliyor. Türkiye, özellikle insansız hava araçları, mühimmat ve zırhlı araç üretimiyle Avrupa için stratejik bir ortak olarak değerlendiriliyor. 

Ancak Kıbrıs ve Yunanistan, siyasi gerekçelerle Türkiye’nin bu programa katılımına karşı çıkıyor. Katılım için AB üyesi ülkelerin tamamının onayı gerekiyor. 

ALMANYA-TÜRKİYE EKONOMİK İLİŞKİLERİ 

Ekonomi, görüşmenin en önemli başlıklarından biri olarak öne çıkıyor. Almanya, Türkiye’nin en büyük ticaret ortaklarından biri ve ülkedeki en fazla yatırım yapan yabancı aktör konumunda. 

2023 yılında iki ülke arasındaki ticaret hacmi yaklaşık 55 milyar dolar ile rekor seviyeye ulaştı. Türkiye’nin Almanya’dan ithalatı 30,7 milyar dolar, Almanya’ya ihracatı ise 24,3 milyar dolar olarak gerçekleşti. Türkiye, Almanya’nın en büyük 14. ticaret ortağı konumunda. 

Merz, Erdoğan’la görüşmeden önce Almanya’nın Ankara Büyükelçiliği’nde Türkiye’de yatırımları bulunan Alman iş insanlarıyla bir araya geldi.  

ALMANYA’DA ELEŞTİRİLER VE TÜRKİYE POLİTİKASINDA YENİ DÖNEM 

Merz’in ziyareti, Almanya’da muhalefet partileri ve insan hakları örgütlerinin eleştirilerine rağmen gerçekleşiyor. Merz’in muhalefet partileriyle görüşme planlamaması, yeni Alman hükümetinin Türkiye politikasında “daha az ideolojik, daha çok stratejik” bir çizgi izlediği yorumlarına yol açtı. 

Bir önceki Scholz hükümeti döneminde SPD ve Yeşiller’in Türkiye’deki muhalefete daha fazla destek verdiği, Eurofighter satışının da siyasi gerekçelerle durdurulduğu öne sürülmüştü. Merz döneminde ise Berlin’in bu kısıtlayıcı yaklaşımı terk ederek “işlevsel ortaklık” modeline yöneldiği değerlendiriliyor. 

GÖRÜŞME SONRASI BASIN TOPLANTISI BEKLENİYOR

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Almanya Başbakanı Merz’in, Beştepe’deki görüşmelerin ardından ortak basın toplantısı düzenlemesi bekleniyor. Toplantıda, iki ülke arasında savunma, ticaret, enerji, göç ve Avrupa Birliği ilişkilerine dair yeni iş birliği mesajlarının verilmesi öngörülüyor.