Fransa Siyasetinde Kırılma: Macron Şimdi Ne Yapacak?

Fransa’da Başbakan François Bayrou hükümeti için Ulusal Meclis’te yapılan güven oylamasında 194 evet, 364 hayır oyu çıktı, 15 milletvekili ise çekimser kaldı. Güvenoyu alamayan Bayrou hükümeti düştü. Bayrou’nun istifasını yarın sabah Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’a sunması beklenirken, ülkede erken seçim ihtimali gündeme geldi.

AÇIKLAMA YAPMADAN MECLİSİ TERK ETTİ

Oylama öncesinde yaptığı açıklamada Bayrou, "Hükümeti devirebilirsiniz ama gerçeği silemezsiniz. Fransa'nın mali durumu artık dayanılmaz bir noktaya geldi. Ülkemizin geleceğini korumak için tek bir yol var. Kamu maliyesini yeniden düzenlemek" ifadelerini kullandı. Bayrou, oylamanın ardından ise herhangi bir açıklama yapmadan meclisten ayrıldı.

Bayrou hükümetinin düşmesinin ardından Fransa Cumhurbaşkanlığı, Emmanuel Macron’un önümüzdeki günlerde yeni bir başbakan atayacağını açıkladı.

Hükümetin düşmesi, muhalefetteki aşırı sağ ve sol partiler tarafından memnuniyetle karşılandı. Şimdi gözler, Cumhurbaşkanı Macron’un nasıl bir yeni hükümet formülü oluşturacağına ve 2026 bütçesinin nasıl şekilleneceğine çevrildi. Reuters’a göre bu gelişme, Macron’un bizzat yarattığı ve çıkışı belirsiz olan siyasi krizin derinliğini gözler önüne seriyor.

Sciences Po Üniversitesi Siyasi Araştırmalar Direktörü Kevin Arceneaux, "Buradan kolay bir çıkış yolu yok. Cumhurbaşkanı gerçekten zor bir durumda." ifadelerini kullandı.

Siyasi analistler Macron'un oynayacak çok az kozunun olduğunu söyledi.

Cumhurbaşkanı Macron’un önünde, kendi siyasi çizgisinden yeni bir başbakan atama seçeneği bulunuyor. Güven oylaması öncesi Savunma Bakanı Sebastien Lecornu’nun ismi öne çıkan adaylar arasında yer aldı. Ancak Reuters’a göre böyle bir tercih, kamuoyunda duyarsızlık algısı yaratabilir ve halkın tepkisini daha da artırma riskini beraberinde getirebilir.

Bazı siyasi yorumcular, Macron’un azınlık hükümetine liderlik etmesi için bir sosyalist isme yönelebileceğini öne sürüyor. Ancak sosyalistler, istikrarlı bir koalisyondan çok, kendi politikalarını uygulayabilecekleri bir "saldırmazlık paktı" peşinde. Zenginlere vergi getirilmesi ve emeklilik yaşının düşürülmesi gibi öneriler, Macron’un iş dünyası yanlısı duruşuyla çelişiyor ve önceki reformlarını riske atabilir.

Macron’un erken seçim çağrısı yapma ihtimali gündemde, ancak anketler, Marine Le Pen’in aşırı sağcı Ulusal Birlik Partisi’nin Meclis’te gücünü daha da artıracağını gösteriyor. Bu durumda Macron’un partisi daha fazla sandalye kaybedebilir. Cumhurbaşkanlığına aday olması yasaklanan ve yeni parlamentoda koltuk şansı azalan Le Pen ise “kendimi feda etmeye hazırım” diyerek Macron’a “ultra hızlı bir fesih” çağrısında bulundu.

Reuters'a göre, iktidarı Avrupa Birliği (AB) karşıtı, aşırı sağcı ezeli rakipleriyle paylaşma ihtimali Macron için aşağılayıcı bir darbe olacak.

Cumhurbaşkanına yakın kaynaklar, Macron'un yeni bir erken seçim çağrısında bulunmaktan çekindiğini bildirdi. Partisinden isminin açıklanmaması kaydıyla konuşan bir milletvekili, "Ama onunla ilgili hiçbir şeyi göz ardı edemezsiniz, gerçekten öngörülemez biri." ifadelerini kullandı.

Bazı siyasetçiler, anayasal reform çağrısıyla Fransa’da Altıncı Cumhuriyet’in kurulmasını gündeme taşıdı. Ancak Reuters, daha parlamenter bir sisteme dönüşün, Üçüncü ve Dördüncü Cumhuriyetler'deki kronik istikrarsızlık göz önüne alındığında, ülkenin yönetilebilirliğini nasıl artıracağı konusunda şüpheli. Haberde ayrıca, Cumhurbaşkanını istifaya zorlayacak bir anayasal mekanizma bulunmadığı için Macron’un hem Meclis’te hem de kamuoyunda artan baskıyla karşı karşıya kalabileceği vurgulandı.

FRANSA MUHALEFETİ NE DİYOR?

Aşırı sağcı Ulusal Birlik (RN) Partisi Genel Sekreteri Jordan Bardella, ABD merkezli X sosyal medya platformundan yaptığı açıklamada, "Bayrou hükümetinin sayfası artık çevrildi." dedi.

Meclis'teki Çevreci ve Sosyal Grubun Başkanvekili Cyrielle Chatelain ise oylamanın ardından yaptığı basın açıklamasında, solun hükümeti yönetmeye çağrıldığı takdirde bunu yapması gerektiğini dile getirdi.

Chatelain, solcu ittifakı Yeni Halk Cephesi'nden (NFP) gelecek bir başbakanı desteklediklerini ifade ederek, Macron'a "ülkeyi birlikte yönetelim" çağrısı yaptı.

Yeşiller Partisi (EELV) lideri Marine Tondelier, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan yaptığı açıklamada, Bayrou'nun düşmesinin ardından yeni başbakanın, 2024'teki genel seçimlerin kazananı NFP'nin sıralarından çıkması gerektiğini vurguladı.

Tondelier, "Genel seçimlerden bir yıl sonra, Fransızların oylarına saygı duymanın zamanı çoktan geldi. Bizler hazırız." değerlendirmesinde bulundu.

Boyun Eğmeyen Fransa (LFI) Partisinin önde gelen isimlerinden Jean-Luc Melenchon, aynı sosyal medya platformundan, Bayrou hükümetinin düşmesini "zafer ve halk için bir rahatlama" olarak niteleyerek, "Macron artık halkın karşısında ilk safta. O da gitmeli." ifadelerini kullandı.

LFI Grup Başkanvekili Mathilde Panot, güven oylamasının ardından basına yaptığı açıklamada, "Bayrou hükümeti ağır bir yenilgiye uğradı ve sosyal şiddet ile zulüm bütçesi kaybetti." dedi.

Panot, Bayrou'nun düşmesiyle beraber bu hükümetin 2026 bütçe projesinin de ortadan kalkmasından dolayı rahatladıklarını kaydederek, ülkede bu projeyi kimsenin istemediğini vurguladı.

Panot, "Bu hükümet halkın güvenini tamamen kaybetti, Fransa'nın yeni bir başlangıca ihtiyacı var" dedi.

Ulusal Birlik (RN) Partisi'nin Grup Başkanvekili aşırı sağcı siyasetçi Marine Le Pen ise, "Meclis'in feshi artık bir tercih değil, bir zorunluluktur" ifadelerini kullanarak, erken seçim çağrısında bulundu.

MACRON'UN PARTİSİ UZLAŞMADAN YANA

Cumhurbaşkanı Macron'un partisi Rönesans'ın Genel Sekreteri Gabriel Attal, Ülkemizin bu kaosu aşması için cumhuriyetçi güçler arasında ulusal bir uzlaşmaya ihtiyaç var" ifadelerini kullandı.

Hükümet Sözcüsü Sophie Primas ise sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, "Bu akşam hükümet, meclisin kararını kabul ediyor. Ülkemize hizmet etme görevimiz burada sona erdi. Peki ülkenin sorunları böylece ortadan kalktı mı? Ne yazık ki hayır" dedi.

GÖSTERİLER DÜZENLENDİ

Bayrou hükümetinin düşmesinin ardından Lyon, Montpellier ve Nantes gibi birçok kentte vatandaşlar sokaklara çıkarak gösteriler düzenledi. Protestocular, yaklaşık dokuz aydır iktidarda olan merkez sağ hükümetin düşmesini kutladı.

Lyon'da ellerinde Filistin bayrakları ve "Güle güle Bayrou" yazılı pankartlar taşıyan eylemciler belediye binasının önündeki Terreaux Meydanı'nda toplandı.

Revolution Permanente sitesinin, X sosyal medya platformundan yaptığı açıklamaya göre Lyon'daki eylemciler "Gazze, Lyon seninle" sloganları attı.

Lyon'da polis, hükümetin düşmesini kutlayan eylemcilere biber gazıyla müdahale etti.

BARNİER HÜKÜMETİ NEDEN DÜŞTÜ?

Fransa Başbakanı Bayrou, geçen yıl gayrisafi yurtiçi hasılanın yüzde 5,8'ine ulaşan AB'nin resmi sınırı olan yüzde 3'ün neredeyse iki katına çıkan bütçe açığını kontrol altına almaya çalışıyordu.

Bayrou hükümeti, bu nedenle temmuz ayında gelecek yıl için 44 milyar euroluk bir kemer sıkma programı açıklamıştı. Program, kamu harcamalarının kısıtlanmasını, bazı sosyal yardımların daraltılmasını ve iki resmi tatilin kaldırılmasını içeriyordu. Muhalefet partileri, ise bu programı "krizin faturasını halka yüklemek" olarak değerlendirerek sert bir şekilde karşı çıkmıştı.

Fransa'da 1958'den bu yana ilk kez bir hükümet kendi isteğiyle gittiği güven oylamasında yeterli desteği alamayarak düştü. Fransa'da bugüne kadar 41 kez güven oylaması yapıldı.