Kandilli'nin yeni erken uyarı sistemi depremi 37 saniye önce bildi

Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Nurcan Meral Özel, test aşamasındaki yeni erken uyarı sisteminin ilk kez önemli bir başarı elde ettiğini açıkladı. Özel, 27 Ekim’de Balıkesir’in Sındırgı ilçesinde meydana gelen 6,1 büyüklüğündeki depremin sistem tarafından önceden tespit edilerek İstanbul’a 37 saniye önce uyarı sinyali gönderildiğini belirtti. 

Prof. Dr. Özel, Tekirdağ’da katıldığı bir konferans öncesi yaptığı açıklamada, Ege Bölgesi’ndeki depremlerin “açılma zonu” olarak tanımlanan tektonik bir sistem içinde oluştuğunu ifade etti. Bu bölgedeki fayların, Kuzey Anadolu Fay Zonu’ndan farklı özellikler taşıdığını vurguladı. 

“SINDIRGI VE SİMAV FAYLARI FARKLI SİSMİK KAYNAKLAR” 

Özel, Sındırgı, Simav, Kütahya ve Balıkesir fay zonlarının Marmara’daki fay sisteminden bağımsız olduğunu belirterek şu bilgileri paylaştı: 
 “Aralarındaki mesafe az olsa da mekanizmaları farklıdır. Gerilme, yani stres transferinin de kendi iç mekanizması vardır. Sındırgı segmenti, Simav Fay Zonu’nun en kuzeybatı ucunu oluşturur ve Türkiye Fay Haritası’na göre yaklaşık 36 kilometre uzunluğa sahiptir.” 

Simav ve Sındırgı fay zonlarının birbirinden bağımsız iki farklı sismik kaynak olduğunu vurgulayan Özel, her iki fayın aynı açılma tektonik rejimi altında bulunduğunu söyledi. Bu nedenle Simav’daki mevcut gerilimin, Sındırgı’daki depremin oluş zamanını kısmen öne çekmiş olabileceğini ancak doğrudan bir tetiklenme ilişkisi olmadığını ifade etti. 

“ERKEN UYARI SİSTEMİ BAŞARIYLA ÇALIŞTI” 

Prof. Dr. Özel, Kandilli Rasathanesi’nin Marmara ve Batı Anadolu’da geliştirdiği erken uyarı sisteminin 3,5 aydır test aşamasında olduğunu belirterek, sistemin Sındırgı depreminde başarıyla çalıştığını söyledi. 
 “Kandilli Rasathanesi’nin istasyonlarından alınan verilerle Marmara Bölgesi için bir erken uyarı sistemi geliştirdik. İstanbul ve çevre iller test bölgesi olarak seçildi. Şu anda sistem yaklaşık 2 bin abonelik bir grupla test ediliyor. 27 Ekim’deki Sındırgı depreminde, İstanbul merkez üssüne yaklaşık 210 kilometre uzaklıktayken sarsıntı hissedilmeden 37 saniye önce uyarı sinyali gönderildi” dedi. 

Sistemin halen test sürecinde olduğunu aktaran Özel, altyapı yenileme çalışmalarının sürdüğünü belirtti. “İstasyon sayısını artırdıkça ve gecikmeyi azaltacak modernizasyonlar tamamlandıkça sistem daha hızlı tepki verecek. Böylece vatandaşların ve kurumların önlem almak için daha fazla zamanı olacak. Amacımız, sistemi tüm Türkiye’de etkin biçimde çalışır hale getirmek” ifadelerini kullandı. 

DENİZ TABANI SİSMOMETRELERİYLE MARMARA YAKINDAN İZLENİYOR 

Marmara Denizi’nde yürütülen çalışmalar hakkında da bilgi veren Özel, Kandilli Rasathanesi’nin Japon araştırmacılarla birlikte deniz tabanına yerleştirdiği 9 sismometre sayesinde küçük depremler ve stres dağılımının izlenebildiğini anlattı. 
 “Bu sistemler henüz gerçek zamanlı çalışmıyor. 7-9 ay aralıklarla veri topluyoruz. Ancak bu veriler sayesinde 9 aya kadar olan dönemde meydana gelen mikro depremleri dahi geriye dönük olarak inceleyebiliyoruz” diye konuştu. 

MARMARA’DA TSUNAMİ RİSKİ VE ÖNLEMLER 

Türkiye’nin 8 bin 300 kilometrelik kıyı şeridinde tsunami erken uyarı sistemlerinin geliştirilmeye devam ettiğini belirten Özel, Kandilli Rasathanesi’nin 2012’den bu yana 5,5 büyüklüğünün üzerindeki kıyıya yakın depremlerden sonra bilgi mesajı yayımladığını hatırlattı. 
 “Marmara Denizi kapalı bir havza olduğu için büyük dalgalar beklenmez, ancak 30 santimetrelik bir su yükselmesi bile hasar yaratabilir” dedi. Tekirdağ kıyılarında tsunami tehlikesi ve su baskını haritalarının hazırlanması için çalışmalar yürüttüklerini, deniz tabanı heyelanlarının da deprem sonrası ikinci afet riski oluşturduğunu vurguladı. 

“GANOS FAYI EN KRİTİK SEGMENTLERDEN BİRİ” 

Tekirdağ yakınlarındaki Ganos Fayı hakkında da değerlendirmede bulunan Özel, bu fayın Kuzey Anadolu Fay Zonu’nun en batı ucundaki en kritik segmentlerden biri olduğunu belirtti. 
 “Marmara’nın batısındaki Ganos Fayı, 1912’de büyük bir deprem üretmişti. Kısa vadede yeniden kırılma potansiyeli düşük görünüyor. Ancak 2013’te Gaziköy’de kurduğumuz derin kuyu ve yüzey istasyonlarıyla bölgedeki hareketleri yakından izliyoruz. Fay yeniden kırıldığında Şarköy, Mürefte, Ganos ve Gaziköy doğrudan etkilenebilir” ifadelerini kullandı.