Moskova’da kritik görüşme: Şara, Putin’den Esad’ın iadesini istedi

Suriye’nin geçici Cumhurbaşkanı Ahmed el Şara, dün Moskova’da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le kritik bir görüşme gerçekleştirdi. Bu temas, Aralık 2024’te Beşar Esad’ın devrilmesinin ardından iki ülke liderleri arasında yapılan ilk yüz yüze buluşma oldu. Görüşme özellikle Rusya’nın eski rejimin bir numaralı destekçisi olması nedeniyle öne çıkıyor.  

KREMLİN’DE TARİHİ ZİYARET 

Şara, sabah saatlerinde Kremlin Sarayı’nda tam protokolle karşılandı. Görüşmenin başında Putin, Suriye’de yapılan parlamento seçimlerini “büyük bir başarı” olarak nitelendirdi ve “Rusya her zaman Suriye halkının çıkarlarını esas alacaktır” dedi. 

Şara ise Moskova’ya yaptığı bu ilk ziyarette, geçmişteki ikili anlaşmalara saygı duyduklarını belirterek, “Rusya ile ilişkilerimizi yeni bir sayfada tanımlamak istiyoruz” ifadelerini kullandı. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, görüşmenin ardından ortak basın toplantısı düzenlenmeyeceğini açıkladı. 

GÜNDEMİN İLK MADDESİ: ESAD’IN İADESİ 

AFP ve Reuters’a konuşan diplomatik kaynaklara göre, Şara’nın çantasındaki en kritik dosya Beşar Esad’ın iadesiydi. Yeni yönetimin, savaş suçları işlediği iddia edilen eski rejim mensuplarının da iadesini talep ettiği belirtildi. 

Şara’ya yakın kaynaklar, “Yeni yönetim, kanlı geçmişle yüzleşmek istiyor. Adalet sürecinin tamamlanması için Esad’ın ülkesine dönmesi şart” ifadelerini kullandı. 

Beşar Esad, Aralık 2024’te iktidardan indirilmesinin ardından Rusya’ya kaçmış, Moskova ise Esad ve ailesine siyasi sığınma hakkı tanımıştı. Rus tarafının bu talebe nasıl bir yanıt vereceği merak konusu olurken, bazı uluslararası gözlemciler, Putin’in Esad’ı iade etmese bile üçüncü bir ülkeye gönderilmesi seçeneğini değerlendirebileceğini belirtiyor. 

ŞARA’NIN EN GÜÇLÜ KOZU: RUS ÜSLERİ 

Moskova ziyaretinin diğer kritik başlığı, Suriye topraklarındaki Rus askeri üslerinin statüsüydü. Tartus’taki deniz üssü ve Hmeymim’deki hava üssünün geleceği, iki liderin görüşmesinde ön sıralarda yer aldı. 

Suriye Dışişleri yetkilileri, “Yeni anlaşmalarda bu üslerin egemenlik sınırları ve kullanım süresi yeniden değerlendirilecek” bilgisini paylaştı. Reuters’a göre Şara yönetimi, ülke egemenliğini vurgularken üslerin sınırları, kira ve işletme koşulları ile Rus askeri varlığının kapsamı üzerinde yeni bir düzenleme hedefliyor. 

Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova da görüşmede üslerin gündeme geldiğini doğruladı ve “Suriye ile temaslar siyasetten ekonomiye, bölgesel gelişmelerden askeri üslere kadar pek çok alanı kapsıyor. Üslerle ilgili yeni bir format belirlenmesi üzerinde çalışılıyor” açıklamasını yaptı. 

İSRAİL SALDIRILARINA KARŞI GÜVENCE ARAYIŞI 

Görüşmede, İsrail’in Suriye’nin güneyinde genişletmek istediği askerden arındırılmış bölge talepleri ve son haftalarda artan hava saldırılarının yarattığı güvenlik riskleri de gündemeydi. 

Diplomatik kaynaklara göre, Şara Moskova’dan hem diplomatik destek hem de gerekirse Rus askeri polisinin yeniden konumlandırılması yoluyla güvence talep etti. Suriye Dışişleri Bakanı Hasan Şeybani de Rusya’nın Suriye’ye “barış gücü veya devriye kuvveti” olarak dönmesine sıcak baktıklarını ifade etti. 

"ESAD KENDİNİ DÜNYADAN KOPARDI”  

Alman Die Zeit gazetesinin iddiasına göre, devrik lider Beşar Esad şu anda Moskova merkezindeki lüks “Moscow City” bölgesinde Rus güvenlik güçlerinin koruması altında yaşıyor. 

Kaynaklar, Esad’ın günlerini neredeyse tamamen bilgisayar başında geçirdiğini, dışarı çıkmaktan kaçındığını ve özel bir şefin hazırladığı yemeklerle yaşadığını aktarıyor. Aynı haberde, Esad ailesinin Moskova’da milyonlarca dolar değerinde çok sayıda gayrimenkule sahip olduğu da öne sürüldü.