Ticaretin 560 yıllık merkezi: Dünyanın ilk AVM'si İstanbul'da

İtanbul’un fethinden kısa bir süre sonra 1461 yılında temelleri atılan Kapalıçarşı, bugün modern alışveriş merkezlerinin atası olarak kabul ediliyor. Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u yalnızca siyasi değil, aynı zamanda güçlü bir ticaret merkezi haline getirme hedefiyle kurulan yapı, yüzyıllardır kesintisiz şekilde ticaretin merkezi olmayı sürdürüyor.

Başlangıçta Ayasofya’ya gelir sağlamak amacıyla inşa edilen Kapalıçarşı’nın çekirdeğini Cevahir ve Sandal Bedestenleri oluşturdu. Kalın duvarlar ve kubbelerle adeta bir kale gibi tasarlanan bu yapılar, dönemin en değerli ticari ürünlerini koruyan güvenli alanlar olarak işlev gördü.

Yaklaşık 60’tan fazla sokak ve 4 bine yakın dükkânı barındıran Kapalıçarşı’da esnaf grupları belirli alanlara ayrılarak “mağaza düzeni” sistemi oluşturuldu.

Kuyumcular, halıcılar ve deri ustaları gibi meslek gruplarının ayrı bölgelerde konumlanması, modern AVM’lerdeki sektör bazlı yerleşim sistemine yüzyıllar öncesinden örnek oldu.

Döneminin sadece alışveriş noktası değil, aynı zamanda finans ve ticaret merkezi olarak da kullanılan Kapalıçarşı, Evliya Çelebi tarafından “bir ticaret medeniyeti” olarak tanımlandı.

Bugün hâlâ dünyanın en çok ziyaret edilen turistik noktalarından biri olan Kapalıçarşı, her yıl milyonlarca ziyaretçiyi ağırlıyor. Yüzyıllardır ayakta kalan bu yapı, İstanbul’un ticaret hafızasını ve AVM kültürünün tarihsel başlangıcını temsil etmeye devam ediyor.