Birleşik Krallık'ta tarihi kırılma: Londra'ya karşı ayrılık ittifakı!

Liderler, Londra yönetiminin 'demokrasiyi engelleme' hakkı olmadığını belirterek anayasal değişim çağrısında bulundu.

Yetki devri sürecinin başlamasından bu yana ilk kez Galler, İskoçya ve Kuzey İrlanda'nın tamamı, Birleşik Krallık’tan ayrılmayı savunan hükümet başkanları tarafından yönetilmeye başladı.

Ayrılıkçı çizgideki Plaid Cymru, SNP ve Sinn Fein liderleri, Londra merkezli Westminster yönetimine karşı birlikte hareket etmek üzere bir araya gelerek kritik bir anlaşmaya imza attı.

Zirvede İskoçya Başbakanı John Swinney ile Kuzey İrlanda Başbakanı Michelle O'Neill yeni referandum çağrılarını yinelerken, toplantıya Sinn Féin Başkanı Mary Lou McDonald da katıldı. Galler Başbakanı Rhun ap Iorwerth ise oylama için net bir takvim vermedi.

'WESTMINSTER’IN DEVRİ SONA ERİYOR'

Görüşmenin ardından yayımlanan 'İyi Niyet' anlaşmasında şu ifadelere yer verildi:

"Bu adalar genelinde ve tüm dünyada gelişmeleri izleyen insanlar için, Westminster'ın devrinin sona ermekte olduğuna dair bundan daha net bir işaret olamaz. Hiçbir Westminster hükümetinin demokrasiyi engelleme ya da halkımızın kendi geleceğine kendisinin karar vereceği ilkesini zayıflatma hakkı yoktur. Partilerimizin farklı anayasal duruşlara sahip olduğunun ve her bir ulusun kendi geleceğini kendi yöntemiyle ve kendi zamanında belirleyeceğinin farkındayız."

LİDERLERDEN 'KENDİ KADERİNİ TAYİN HAKKI' VURGUSU

Galler Başbakanı Ap Iorwerth, mayıs ayındaki seçimlerin Galler için dönüm noktası olduğunu ve Westminster modelinin artık işlemediğini savundu. SNP lideri Swinney, İskoçya, Galler ve İrlanda halklarının kendi kaderini tayin hakkı bulunduğunu belirterek yaşananları 'tarihi ve kritik bir an' olarak nitelendirdi.

BBC Wales’e konuşan Sinn Féin Başkanı Mary Lou McDonald ise her ulusun kendine has bir hikayesi olsa da ortak noktalarının 'kendi geleceklerine kendilerinin karar vermesi yönündeki kesin ısrar' olduğunu ifade etti.

SÜRECİ TETİKLEYEN BURNHAM VE BİRLEŞME REFERANDUMU KIYASI

Tarihi toplantının fitili, Avam Kamarası'ndaki Başbakan'a Soru oturumunda Andy Burnham’ın yaptığı açıklamalarla ateşlendi. Burnham, kamuoyu desteğinin oluşması halinde İskoçya’da ikinci bir oylamanın yapılabileceğine işaret etti.

Durumu Kuzey İrlanda'daki Hayırlı Cuma Anlaşması (Good Friday Agreement) hükümleriyle kıyaslayan 
Burnham, şu değerlendirmeyi yaptı:

"Ülkede net bir mutabakat sağlandığında ve kamuoyu görüşü, bu talebin değerlendirilmesini zorunlu kılacak bir noktaya evrildiğinde, Kuzey İrlanda Bakanı tarafından bir oylama yapılması değerlendirilecektir. İskoçya'da da durumun tamamen aynı olduğunu söyleyebilirim."

2014 REFERANDUMU VE BREXIT KIRILMASI

Eylül 2014’te yapılan referandumda İskoçya, yüzde 55'e karşı yüzde 45 oyla Birleşik Krallık’ta kalmayı seçmişti. Ancak 2016'daki Brexit oylamasında İskoçya halkının yüzde 62 oranında 'Avrupa Birliği' lehine oy kullanması, Londra ile ilişkilerde yeni bir kırılma yarattı.

GALLER'İN FARKLI YOL HARİTASI

Galler'deki süreç ise İskoçya'dan daha farklı bir hatta ilerliyor. Mayıs ayındaki Senedd (Galler Parlamentosu) seçimleriyle göreve gelen ilk İşçi Partisi dışındaki Birinci Bakan Ap Iorwerth, ilk dönemde doğrudan referandum talep etmek yerine ‘ulusal diyalog’

 başlatmayı hedefliyor.

Galler hükümeti, bağımsızlığın altyapısını oluşturacak ulusal bir komisyon kurmayı planlarken; bir yandan da polis teşkilatı ve gençlik adaleti gibi alanlarda Londra'dan ek yetkilerin devredilmesi için girişimlerini sürdürüyor.