Bu paraları ödemeyin: TÜKONFED Başkanı Aydın Ağoğlu tek tek açıkladı!

ÖZEL HABER/YAĞMUR ERTÜRK/BEYZA NUR ALNİAÇIK

Tüketici Konfederasyonu Başkanı Aydın Ağaoğlu, gazetemize yaptığı açıklamalarda tüketicilerin günlük hayatlarında yaşadığı pek çok sıkıntının adli makamlarca çözülebileceğine değindi. Ağaoğlu, vatandaşların tüketici haklarına ilişkin daha bilinçli olup mağduriyetlerin nasıl giderileceğini tek tek açıkladı.

'TÜKETİCİLER TEPKİ GÖSTERDİ VE HAYATA GEÇMEDİ'

İnternette yapılan alışverişlerde bazı düzenlemelerin değiştirilmesi konusunda, reformların vatandaşa mı yoksa üreticiye mi kolaylık sağladığı üzerine yöneltilen soruyu cevaplayan Ağaoğlu, düzenlemelerin Avrupa Birliği (AB) düzenlemelerine göre yapıldığını belirtti. Ağaoğlu, "Sermaye çevreleri veya tüketiciyi istismar etmek isteyen kitlelere ürün ve hizmet sunan, örneğin GSM telekomünikasyon şirketleri ve finans sektörleri, bunlara müdahale ediyorlar. İnternette de devleşen bazı firmalar var. Bunlar genellikle yabancı sermayenin eline geçmiş durumda. Onlar yapılan düzenlemeleri kendi lehlerine, tüketici aleyhlerine düzenlemek için büyük çaba sarf ediyorlar. Hatta yakın zaman önce cep telefonu, elektronik akıllı saatler, tablet ve bilgisayar gibi ürünleri internetten alışverişteki günlük cayma hakkının kullanılmamasının önünde bir düzenleme yaptırmışlardı. Fakat o düzenleme daha yürürlüğe girmeden tüketicilerin tepkisini gördüler, bu uygulama hayata geçmedi" dedi.

O ÜRÜNLERİ SAKIN SİZ AÇMAYIN!

Elektronik eşyalarla ilgili olarak tüketiciye dayatılan koşullara değinen Ağoğlu, cep telefonu veya herhangi bir elektronik eşyanın paketi açıldıktan sonra iade edilememesine karşı, "Ben nereden bileceğim doğru ürün mü geldi? Bozuk mu geldi? Paketi açmadan öğrenemem ki. Beyaz eşyalarda da böyle bir söylem vardı fakat orada şöyle bir fark var. Servisin kurum yapması gereken bazı büyük televizyonlar mesela, bunlara servis gerek. Onu tüketici kutusundan çıkarırken düşürebilir, sıkıntı olabilir. O nedenle büyük teknolojik aletlerde kurulumu yetkili servis yapması gerekir, bizler değil. Yanlış yapıldığında haklı olsak da ürünün işleyişinin sıkıntılı olduğu hakkında haksız duruma düşebiliriz. Burada mutlaka tüketiciyi koruyucu kanunlar olmasına rağmen bir kamu otoritesinden de müdahale gerekli" şeklinde konuştu.

'KOŞULSUZ CAYMA HAKKI 14 GÜNDÜR'

Yaşanan olumsuz durumlara karşı tüketiciyi korumak için yaptırımların artırılması gerektiğini savunan Ağoğlu, ürünün 14 günlük cayma hakkı süresini bulmadığında ödenecek cezanın 3-5 bin TL olmaması gerektiğini vurguladı. Ağoğlu, "Cayma hakkının üretici tarafından tüketiciye kullandırılmaması takdirde telefon ederinden çok daha yüksek bir bedelle karşılaşmalı. Çünkü koşulsuz cayma hakkıdır 14 gün. Özellikle sosyal mecralarda, yapılan satışlarda oldukça mağduriyet yaşandığını görüyoruz. Çünkü tüketici oradan aldığı ürünü bir sorununu gördüğü zaman satıcı onun numarasını engelliyor bir süre sonra, ulaşılamıyor" ifadelerini kullandı.

TÜKETİCİLER DİKKAT

Tüketicilerin alışveriş yaparken sitelere dikkatli bakması gerektiğini ifade eden Ağoğlu, "Tüketici bir ürünle sorun yaşıyor. Sonra onu Tüketici Hakem Heyeti'ne şikayet etmek istiyor. Yazıyor markanın adını, markada ne limited şirket ne anonim şirket ne de açık adres var. Sonra savcılara gidiyor bu durum ve 'Bu hukuki ihtilaf.' diyor ve takipsizlik kararı veriyor. Tüketici Hakem Heyeti konuyu araştıramayacağını, çünkü alınan ürünün nereye ait olduğu bile belli olmamasından bunun sürdürülemeyeceğini belirtiyor. Ürünün vergi numarası, ticaret sicil numarası, bunlar çok önemli; dikkat etmek gerekir. E, bunlar olmazsa konuyla alakalı yapılacak bir şey kalmıyor. Onun için tüketicinin buna dikkat etmesi gerekiyor" dedi.

Tüketicilerin yaşadığı olumsuz durumlara ilişkin Cumhuriyet Savcılıklarının Adalet Bakanlığı tarafından denetlenmesi gerektiğini vurgulayan Ağoğlu, takipsizlik kararları sonucunda tüketicilerin mağdur olduğunu belirtti. Yaşanacak olumsuz durumların önüne geçmek için Ağoğlu, tüketicileri uyardı.

'ÜRETİCİ 48 SAAT İÇİNDE DÖNMELİ'

İnternet alışverişlerinde ürünlere yapılan yorumlara da değinen Ağoğlu, tüketicinin bir ürüne yaptığı olumsuz bir yoruma firmanın 72 saat içerisinde dönmesi gerektiğini söyledi. Ağoğlu, "Firma cevaplandırması gerekiyor, hatta o 72 saat 48 saate düşürüldü. Firma cevabını hazırlasın, iki taraf da anlaşsın diye" dedi.

INFLUENCER'LARDAN ÖNERİLEN ÜRÜNLER ALINMALI MI?

Sosyal medya fenomenlerinin ürün pazarlaması hakkında eleştirilerde bulunan Ağoğlu, yapılan reklamların üstü kapalı şekilde olmasının doğru olmadığını belirtti. "O kişilerin hayranları, fenomenin ünlendiği için ona inanıp ürünleri alıyorlar. Sonra da uğraşsın dursunlar, bu yanlış bir durum. Tüketicilerin dikkatli olmaları gerekiyor. Bu düpedüz reklam" dedi.

GÖRDÜĞÜNÜZ ANDA ŞİKAYET EDİN!

Türkiye piyasasında artık ürünlerin gerçek fiyatlarının bilinmemesi üzerine 'fiyat karmaşası' durumunda tüketicinin kendi bütçesini nasıl koruması gerektiğini anlatan Ağoğlu, "Bunu ikiye ayırmak lazım. Bunlardan biri temel gıda ve ihtiyaç ürünleri. Bu gruplarda aşırı fiyat farklılıkları kabul edilemez, onlarla mücadele için Ticaret Bakanlığı bünyesinde Haksız Fiyat Artışı Değerlendirme Kurulu var. HFA diye mobil uygulama mevcut, cep telefonlarına indirebilir tüketiciler. Ama diğer özel kalem ürünler, yani parfüm vb., bir yerde 7 bin, diğer yerde 10 bin TL ise ona kimse karışamaz" ifadelerini kullandı.

SAHTE İNDİRİMLERE DİKKAT

Tüketicinin bilinçli davranarak ürün fiyatlarını iyice araştırması gerektiğinin üzerinde duran Ağoğlu, kamuoyunu fiyat analizi yapmaya davet etti. Yalancı indirimlere dikkat edilmesi gerektiğinden de bahseden Ağoğlu, ürünün 10 gün boyunca uygulanan fiyatının üstü çizilip indirimden önceki fiyatla indirimli fiyatın aynı yerde yazılması gerektiğini açıkladı. Aynı zamanda ürünün fiyat değişiklik tarihinin de mutlaka etiketinde beyan edilmesi gerektiğinin üzerinde durdu.

TÜKETİCİ HAKEM HEYETİNE BAŞVURU NASIL YAPILIR?

Vatandaşların bir ürünle alakalı sorun yaşaması halinde Tüketici Hakem Heyeti'ne nasıl başvuru yapılacağını anlatan TÜKONFED Başkanı Aydın Ağaoğlu, "Tüketici Hakem Heyeti'ne başvuru aslında çok kolay, internet üzerinden arama motoruna 'Tüketici Hakem Heyeti başvuru' dediğiniz zaman direkt karşınıza çıkıyor. Tıklayarak e-Devlet hesabınızla başvurunuzu yapıyorsunuz. Tüketiciler mağduriyet yaşadıkları konuda hukuki haklarını araştırıp öğrensinler. Hiçbir bedel ödenmeden bizler onlara bilgi sunup yol gösteriyoruz. Başvuru için sınır 186 bin liradır. 186 bin liranın altındaki tüm başvurular tamamen ücretsizdir. Tüketici haksız da bulunsa ona masraf yüklenmez. 186 bin TL üzerindeki şikayetler için önce adliyeden arabulucuya başvurulur, sonra da Tüketici Mahkemesi'nde dava açılır. Tüketiciler harçtan muaftır ancak tebligat giderleri, gerek görülüyorsa bilirkişi ücreti yatırılır. Eğer davayı tüketici kazanırsa o bedeller üreticiden alınır, tüketiciye aktarılır" diyerek başvuru yöntemi ve bilinmesi gerekenleri açıkladı.

'AÇGÖZLÜLÜK ENFLASYONU' GİTTİKÇE YAYILIYOR, NE YAPMALI?

Son günlerde Türkiye'de enflasyonun artmasıyla beraber, maliyetlerin yükselmesinden bağımsız olarak üreticilerin 'açgözlülük enflasyonu' tabiriyle uyguladığı haksız fiyat artışlarına ilişkin konuşan Ağoğlu, tüketiciyi bu durumdan korumak için ne yapılması gerektiğini anlattı. "Bu konu oldukça önemli. Bir satıcı ürünü 2 veya 3 hafta aynı fiyata sattığında sonrasında hemen 'Şu ürünün etiketini değiştireyim.' diyor. Fakat ürünün maliyeti artmadı ki. Artık bizi alıştırdılar, enflasyon nasılsa var diyerek. O endişeyle satın almayı yapan vatandaşlar farkında olmadan suni talebi artırmış oluyor. Buradan tüketicilere tavsiyem, gereksiz yere fiyat artıranları tespit ettiklerinde Ticaret Bakanlığı'nın CİMER üzerinden şikayet etmeleri, ayrıca Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu var. Alışverişinizi yaptıysanız fişinizi vs. elinizde ne varsa gönderebilirsiniz. Kurul değerlendirip gereğini yapacaktır. Tüketicilerimiz haklarını bilmeli" dedi.

Tüketicilerin karşılaştıkları yanıltıcı reklam ya da indirim haberlerini şikayet edebilecekleri Ticaret Bakanlığı bünyesinde bulunan Reklam Kurulu birimine beyan edilebileceğine işaret eden Ağoğlu, bunun internetten kolayca yapılabileceğini vurguladı.

'VATANDAŞLAR BUNU KESİNLİKLE ÖDEMESİN'

Son günlerde restoran ve kafelerde menülerin girişte verilmesinin yanı sıra içeride alınan hizmet bedelini kasaya gelindiğinde gören tüketici, yapılanın yasal olup olmaması hakkında kafa karışıklığı yaşıyor. Bu gibi menüde yer almayan ücretleri tüketicinin ödememesi gerektiğini açıklayan Ağoğlu, "Kesinlikle ödemek zorunda değiller, ödemesinler. Mekân dışındaki bulunan fiyat listesi öncelikle içerideki menüyle uyumlu olmalı. Öte yandan menü sadece mekân dışında değil, içeride de bulunmak zorunda. Karekod falan diyorlar şimdi ama hayır. Fiziki menü mekânın içinde olmak zorunda. Oradaki fiyatlardan hangisi ucuzsa o tüketici lehinedir, o uygulanır. Son zamanlarda bu durum yaşanıyor, vatandaşın biri fişini gönderdi; restoranda su ve ekmek bedeli yazmışlar. Ekmek de yememiş, su da içmemiş ama. Böyle saçmalık olur mu? Hatta geçen şu durum da oldu. Bir aile restorana giriyor ama ailenin küçük çocuğun elinde meşrubat kutusu var. Restoran, 'Dışarıdan yiyecek içecek getirmek yasak.' diye hesaba ilave ediyorlar. Tüketici yemediği, içmediği, satın almadığı şeyin sorumlusu değildir" ifadelerini kullandı.

Ağoğlu, tüketicilerin bu gibi durumlarda Tüketici Hakem Heyeti'ne başvururken mutlaka fişlerini de iletmeleri gerektiğini vurguladı.

ZORUNLU OTOPARK ÜCRETLERİ ÖDENMELİ Mİ?

Özel hastanelerde ve AVM'lerde otopark ücretlendirilmesinin mevzuata uygun olup olmamasıyla alakalı bilgilendirmede bulunan Ağoğlu, "Mevzuata uygun değil, tüketiciye haksızlık yapılıyor. Tüketici mecburiyeti istismar ediliyor. Hastanelere tüketici neden gider? Ya hastadır ya da yakınını ziyaret etmeye gitmiştir. Bununla ilgili Sağlık Bakanlığı'nın genelgesi var. Ayrıca İmar Kanunu'na göre çıkartılmış otopark yönetmeliği var. Oralarda diyor ki özel hastaneler dahil hepsi otopark yeri sunmak zorundadır. Neye göre? 80 m²'ye 1 otopark şeklinde. İnsanları mecbur bırakıyorlar, ödemek için. Bu paraları ödemek zorunda değiliz. AVM'lerde de aynı şekilde, tüketici ödemek zorunda değil" ifadelerini kullandı.

Ağoğlu, plaka okuma teknolojisiyle alakalı bunun yanlış bir işlem olduğunu, çünkü otoparka giriş-çıkış saatlerinin gösterilmediği gerekçesiyle alınan ücretlerin tüketiciden haksız şekilde alındığını savundu. Konuya ilişkin vatandaşların düşük meblağ diyerek geçiştirmemeleri gerektiğini açıkladı.

'STOKÇULUĞUN CEZASI HAPİSTİR'

Fahiş fiyat uygulayan market zincirlerine ilişkin daha önce para cezalarının caydırıcı olmadığını, bunun hapis cezasına kadar gitmesi gerektiğini öneren Ağoğlu, bunun mevzuatta olduğunu belirtti. Ağoğlu, Türk Ceza Kanunu'nun stokçulukla fiyatların etkilenmesiyle ilgili maddelerinin olduğunu vurguladı. "1 yıldan 3 yıla kadar cezaları var. Eskiden 6 aydan 2 yıla kadardı, artırıldı. Geçtiğimiz aylarda beyaz etçiler aralarında fiyat belirlemişler diye Rekabet Kurumu tespitini yapmış, o tespite karşılık kendisi yalnızca para cezası uygulayabilir. Bu, Türk Ceza Kanunu'na göre suç teşkil ediyor. Aralarında fiyatlar belli, bunu etkiliyorlar diye Cumhuriyet Başsavcılığına duyurulmuş, tüm et firmalarının holding sahipleri gözaltına alındı. Hatta kayyum atama kararı gerçekleşti. Stokçuluk suçtur" dedi.

KAMUOYUNUN DİKKATİNE...

GSM operatörlerinin tarifeleri yeni gelenlere ilk başta ucuzdan verip taahhüt bitiminin ardından 2 katı fiyat koymasına ilişkin tüketicinin ne yapması gerektiğini açıklayan TÜKONFED Başkanı Aydın Ağaoğlu, "Tüketiciler haklarını bilmiyorlar, ayrıca GSM operatörleri tam olarak denetlenmiyor. Vatandaşlar Elektronik Haberleşme Sektöründe Tüketici Hakları olduğunu bilmiyor mesela. Sadece o sektöre yönelik. Örneğin internete biz 'çok yavaş' diyoruz. Ne kadar yavaş olursa o hizmet bize ayıplı olur? Bununla ilgili Tüketici Kanunu'nda da bir şey yazmıyor ama Elektronik Haberleşme Sektöründe Hizmet Kalitesi Yönetmeliği diye bir yönetmelik var. Bunu kimse duymamıştır, kimse bilmez çünkü duyurulmadı. Birileri kolay para kazanamaz bilinse" ifadelerini kullandı.

ÖZEL OKULLARDAKİ FAHİŞ FİYATLARIN ÖNÜNE NASIL GEÇİLECEK?

Özel okullarda fahiş fiyatların gündeme gelmesinin ardından devlet, TEFE-TÜFE'ye göre zam yapılması gerektiğini açıklamıştı. Fakat özel okullar bu açıklamanın ardından eğitim ücretlerine getiremedikleri zammı velilerden; okul forması, kitap, kırtasiye, yemek gibi zorunlu ihtiyaçlara yüzde 100 zam uygulayarak talep etti.

Konuyla alakalı olarak velilerin yasal haklarını nasıl kullanması gerektiğine açıklık getiren Ağoğlu, "Özel okulların karşısındaki velileri, Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun hükümlerine göre, Tüketici Kanunu kapsamında hak arayabilirler. Önce oraya bakmaları lazım. Sonra ara sınıflarda, enflasyonun yarım puan üzerinde artması halinde, kademe başlangıcı zamanında yüksek zam uygulayabiliyorlardı. Ama bu düzeltildi. Enflasyon yüzde 30 ise artış yüzde 30,5 şeklinde yapılabilir. Üstüne çıkamaz, o tavandır. Bazı özel okullar bu meblağları alamadığı için öğrencinin ihtiyaçlarını zorunlu tutuyorlar. Yönetmelik çok açık, diyor ki eğitim hizmetinin yanı sıra sunulan diğer hizmetler veli iznine tabidir. Kaldı ki forma zorunlu değil, bir de okul 'Benim dediğim yerden alacaksın.' diyerek şart koşuyor. Bunlar tamamen hukuksuz. Bu noktada veliler Milli Eğitim Bakanlığı'na şikayet etsinler" ifadeleriyle özel okulların fahiş fiyat artışlarına ilişkin velileri aydınlattı.

DOA UYGULAMASININ AMACI NE?

Ağoğlu, Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) uygulamasına ilişkin hedeflenen temel amacın çevreyi korumak olmasının yanı sıra plastiğin uygun fiyatlı üretim olması sebebiyle çokça tercih edildiğini, fakat çevreye en zararlı olan madde olduğunu belirtti.

Hayata geçirilen uygulama ile alakalı olarak DOA makinelerinin artması gerektiğini vurgulayan Ağoğlu, şişe başına verilen ücretin de artırılması gerektiğini belirtti. Bu işlemin ülkeye de birçok faydası sağlayacağının üzerinde duran TÜKONFED Başkanı Ağoğlu, bu uygulamanın 'kazan-kazan' oyunu olduğunun altını çizerek sekteye uğratılmaması gerektiğini söyledi.

Kaynak: Haber Merkezi