Çalıştıkça maaşı eriyenler dikkat! SGK'dan ezber bozan emeklilik adımı

Hükûmetin 2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Programı'nda (OVP) sosyal güvenlik ve emeklilik sistemine yönelik yeni reform sinyalleri yer aldı. Sosyal Güvenlik Başuzmanı ve Türkiye gazetesi yazarı İsa Karakaş, OVP'de hedeflenen düzenlemeleri ve emeklilik maaşı hesaplamalarında yapılması planlanan değişiklikleri değerlendirdi.

OVP HEDEFİ GELECEK YIL HAYATA GEÇİRİLECEK

Karakaş, ekonomi yönetiminin yol haritasında yer alan istihdam ve mali sürdürülebilirlik maddesine dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:

"Hükûmetin uzun yıllardan beri plan ve programlarında yer alan 'Kişilerin daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik eden, hakkaniyeti ve aktüeryal dengeyi önceleyen düzenlemeler hayata geçirilerek sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliği güçlendirilecektir' yönündeki hedefi yeni OVP'de de yer almaktadır. Bu hedefin programa göre önümüzdeki sene içinde ifa edilmesi gerekmektedir."

MEVCUT SİSTEMDE ÇALIŞTIKÇA MAAŞ ERİYOR

Mevcut mevzuatta düşük ücretle bildirilen çalışanların aleyhine işleyen bir yapı olduğunu kaydeden Karakaş, şunları aktardı:

"Mevcut düzenlemede asgari ücretli ve diğer düşük ücret üzerinden sigortalı gösterilenlerin belirli durumlarda çalıştıkça emekli aylıkları artma yerine azaldığı maalesef bilinen bir gerçektir. Bu nedenle emeklilik için yaş dışında diğer şartları yerine getiren çok sayıda sigortalı sosyal güvenlik sisteminden çıkmakta ya da kayıt dışı çalışmaktadır. SSK emeklilik aylığı genel olarak=Ortalama aylık kazanç x aylık bağlama oranı formülü ile hesaplanmaktadır. Bu formülde özellikle ABO diye tabir edilen Aylık Bağlama Oranları büyük önem taşımaktadır. Keza 1. sosyal güvenlik reformundan sonra düşürülen oranlar 2. sosyal güvenlik reformunda daha düşürülmüştür. Hâl böyle iken özellikle 2008 yılından itibaren çalışmalar belirli hâllerde özellikle asgari ücret ve bu ücrete yakın komşu ücret üzerinden SGK'ya bildirilenlerin maaşlarında pek olumlu yansımamaktadır."

"MİLYONLARCA ÇALIŞANIN BEKLENTİSİ HALİNE GELDİ"

Sistemin mevcut aksaklıklarının istihdam kaybına yol açtığını belirten İsa Karakaş, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bu durumun farkında olanlar sistemden gözü kapalı çıkış yapmaktadır. Nitekim EYT düzenlemesinde milyonlarca çalışan sistemi derhal terk etti. Belirtilen durum hem SGK'nın hem de çalışanın zararına sebep olmaktadır. Zira bu durumda SGK her ay alacağı primden mahrum olduğu gibi emeklilik maaşı ödemesi de yapmak zorunda kalmaktadır. Oysaki bu durum tersine çevrilmiş olsa emekliliği gelenler bile çalıştıkça emekli aylıkları artacağından sistemde daha uzun süre kalacaklardır. Özellikle SSK (4/1-a) ve Bağ-Kur (4/1-b) sigortalılarının çalıştıkça yüksek emekli maaşı alması yönünde yasal bir düzenleme yapılması milyonlarca çalışanın en büyük beklentisi hâline gelmiştir. Mevcut emeklilik hesaplamalarında genel olarak sigortalı çalışmaya başlanan tarih ve yasal değişikliklerin yapıldığı andaki sigortalılık süresi önem taşımaktadır. Yapılan hesaplamada 3 farklı dönem dikkate alınmaktadır. Hesaplamada dikkate alınan üç dönem arasında hem aylık bağlama oranı hem de Gayrisafi yurt içi hâsıla gelişme hızının dikkate alınması bakımından ciddi farklar bulunmaktadır."

İKİ AYRI TABAN MAAŞ VE ABO ARTIŞI MASADA

Hayata geçirilmesi beklenen yeni modelleri aktaran Karakaş, olası adımları şu sözlerle özetledi:

"Önümüzdeki dönemlerde kısmi (yaş haddinden) emeklilik ile normal emeklilik için iki ayrı emeklilik taban maaşı uygulamasına gidilebilir. Ayrıca 25 yıldan sonraki çalışmalarda her bir yıl için ABO'da ilave artışlar öngören yeni bir sistem hayata geçirilebilecektir. Öngörülen tedbirler kapsamında düzenleme yapılması hâlinde aktif/pasif dengesinde iyileşmelere neden olabileceği gibi sigortalıların da çalıştıkça emeklilik maaşım azalacak mı? endişesi ortadan kalkacaktır. Böylece daha fazla çalışanın daha fazla emeklilik maaşı ile ödüllendirilmesi sonucu ortaya çıkacaktır. Diğer yandan program çerçevesinde çalışanların yüksek maaş almak için sistemde daha fazla kalması, kayıt dışılıkla mücadele ve öngörülen diğer tedbirlerin hayata geçirilmesiyle birlikte SGK'nın prim gelirleri yükseldikçe SGK, vatandaşlara daha kaliteli hizmet verebilecektir."