Hakan Fidan'dan 'Mekke Anlaşması' sonrası ilk açıklama: 'İran bu anlaşmanın hedefi değildir'

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın hazırlık sürecine ilişkin Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’dan açıklama geldi.

AA Editör Masası’na konuk olan Fidan, anlaşmanın bir anda ortaya çıkmadığını ve fikir aşamasından anlaşma haline gelene kadar çeşitli süreçlerden geçildiğini belirtti.

Anlaşmanın yaklaşık iki yıldır ele alınıp alınmadığı yönündeki soruyu yanıtlayan Fidan, “Tabii. Yani bunun fikir düzeyinden, kavrama, kavramdan anlaşma noktasına geçmesi var” ifadelerini kullandı. Fidan, anlaşmanın oluşturulmasının temelinde taraf ülkelerin duyduğu savunma ihtiyacının bulunduğunu belirterek, “Savunma anlaşmasına ihtiyaç vardı” dedi.

ORTAK SAVUNMA MEKANİZMASININ İŞLEYİŞİ

Mekke Anlaşması’nın NATO’nun 5. maddesine benzerliği de Fidan’a yöneltilen sorular arasında yer aldı. Üç ülkeden herhangi birine yönelik saldırının diğer ülkelere de yapılmış kabul edilmesini öngören düzenlemenin NATO’nun kolektif savunma ilkesine denk olup olmadığı sorusuna Fidan, “Teknik olarak aynı. Zaten onun için bir güvenlik paktı kuruyorsunuz. Onun için nihai derecede bir ittifaka katılma kararı alıyor diğer ülkeler. Yani birbirinin koruyucu desteğinden faydalanmak için. Burada bir sıkıntı yok. Bir yükümlülük getiriyor yani imzacı ülkelere” yanıtını verdi.

Fidan, anlaşmanın taraflarına yönelik tehdit anlayışına ilişkin de değerlendirmede bulundu. Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın yayılmacı bir politika izlemediğini ifade eden Fidan, anlaşmanın belirli bir ülkeyi hedef alacak şekilde hazırlanmadığını söyledi.

FİDAN: “BİZE SALDIRMAYAN HİÇBİR ÜLKE HEDEFİMİZDE DEĞİL”

Anlaşmada ortak tehdidin açık şekilde tanımlanmadığını belirten Fidan, “Yazıya bağladığımız bir ortak tehdit yok. Bize saldırmayan hiçbir ülke hedefimizde değil” ifadelerini kullandı.

Fidan, özellikle İran’ın anlaşmayla hedef alınmadığını belirterek, “Altını çiziyorum, İran bu anlaşmanın hedefi değildir” dedi. Bölgedeki güvenlik yapılanmasına ilişkin görüşmelerin iki yıldan uzun süredir devam ettiğini aktaran Fidan, İran’la da geçmişte bu konuların ele alındığını söyledi.

İran’ın bölgedeki sorunlarını çözmesi halinde bölgesel yapıcı politikalara katkı sunmasının ve kolektif bir yapının içerisinde rol almasının önemli olduğunu belirten Fidan, “İki yıldan fazladır biz bölgede bunu konuşuyoruz. İranlarla da bunları konuştuğumuz dönemler oldu. İran’ın bölgede kendi sorunlarını çözdüğü zaman, bölgenin yapıcı politikalarına katkıda bulunmaya, kollektif bir alana girilmesi gerektiği zaman onların da bu rolüne ihtiyaç var. Biz onu her zaman söylüyoruz. İranlılar bu konunun yabancısı değiller” şeklinde konuştu.

İTTİFAKIN GENİŞLEMESİ GÜNDEMDE

Mekke Anlaşması’nın yalnızca üç ülkeyle sınırlı kalıp kalmayacağına ilişkin de bilgi veren Fidan, başka ülkelerin ittifaka katılma talebinde bulunduğunu açıkladı. Bu ülkelerin isimlerini paylaşmak istemediğini belirten Fidan, anlaşmanın hazırlık aşamasında yeni üyelerin sisteme nasıl dahil edileceği konusunda da değerlendirmeler yapıldığını söyledi.

Fidan, “Şimdi adını vermek istemiyorum. Başka ülkeler var katılmak isteyen. Hatta biz bu anlaşmayı oluştururken ve imzalarken üzerinde karar vermede biraz zorlandığımız bir husus oldu. Diğer ortaklarımızın ağırlıklı tercihi bu anlaşmadaki ilgili maddeyle de ifade edildiği gibi 3 ülke kurucu çekirdek ülke olsun, prensipleri, standartları ve bu yapının bekasını belirlemede aktif rol oynasınlar. Ama bu çekirdek ülkelerin onayıyla da diğer ülkeler buraya katılsınlar. Cumhurbaşkanımızın vizyonunda zaten bizim üç ülkeyle sınırlı kalmamamız, daha da büyümemiz, mümkünse bölgedeki bütün ülkelerin bir gün bu çatının altında toplanması vizyonumuz var. Bu bölgeye kalıcı istikrarı getirecek en önemli adım bu. Bakın bu bölge son 100 yıldır Osmanlı’nın bölgeden çekilmesinden beri istikrarsızlıkla anılan bir bölge” dedi.

MISIR İÇİN KAPI AÇIK

İttifakın gelecekte genişlemesine ilişkin değerlendirmesinde Mısır’a da değinen Fidan, Kahire yönetiminin olası katılımına yönelik görüşünü paylaştı.

Fidan, “Mısır, tüm konularda doğal ortağımızdır. İnanıyorum ki bir sonraki aşamada Mısır da ittifakımızın bir parçası olacaktır” ifadelerini kullandı.

KIBRIS’TA TÜRK ASKERİ VURGUSU

Açıklamalarında Kıbrıs meselesine de değinen Fidan, Rum kesiminin statüsüne ilişkin Türkiye’nin yaklaşımını yineledi. Fidan, “Rum kesimini devlet olarak tanımıyoruz. Sen Kıbrıs Türkünün hakkını tanımazsan ben de senin devlet varlığını tanımam. Sen 1960’da kurulan devlet değilsin” dedi.

Adadaki mevcut durumun korunmasında Türk askerinin varlığına dikkat çeken Fidan, “Adadaki barış ve istikrar tek bir sebepten oluyor. Türk askerinin adada var olmasından dolayı” ifadelerini kullandı.