Konut kredisinde uçurum... 2 tane öğretmen maaşı bile 1 kredi taksitine yetmiyor!

Türkiye’de konut fiyatlarındaki artış, sabit gelirle çalışanların ev sahibi olmasını giderek zorlaştırıyor. Ancak veriler, asıl farkın yalnızca konut fiyatlarında değil, bu fiyatın krediyle finanse edilmesinde ortaya çıktığını gösteriyor.

Bu değişimi ortaya koymak için 2013-2026 dönemindeki konut fiyatları ve konut kredisi faizleri, aynı derece ve kademedeki 1/4 öğretmen maaşlarıyla karşılaştırıldı. Hesaplamada 100 metrekarelik bir konutun yüzde 25’inin peşin ödendiği, kalan yüzde 75’inin ise 120 ay vadeli krediyle karşılandığı varsayıldı.

TÜRKİYE’DE EV 57 MAAŞTAN 62 MAAŞA ÇIKTI

2013’te Türkiye genelinde 100 metrekarelik ortalama bir konutun fiyatı 141 bin 130 TL, 1/4 öğretmen maaşı ise 2 bin 469 TL seviyesindeydi. Buna göre bir ev yaklaşık 57,2 aylık maaşa denk geliyordu.

2026’da aynı büyüklükteki ortalama konutun fiyatı 5 milyon 189 bin TL’ye, 1/4 öğretmen maaşı ise 83 bin 254 TL’ye yükseldi. Böylece konutun maaş karşılığı 62 aya çıktı.

Konut fiyatı 13 yılda yaklaşık 37 kat artarken, maaşla karşılaştırıldığında ortaya çıkan farkın 57 aydan 62 aya yükselmesi dikkat çekti.

KREDİ TAKSİTİ MAAŞI GERİDE BIRAKTI

Kredi maliyeti hesaba katıldığında ise tablo değişti. 2013’te Türkiye genelindeki 100 metrekarelik konutun yüzde 75’i krediyle finanse edildiğinde aylık taksit 1.357 TL oluyordu. Bu rakam, o dönemki öğretmen maaşının yüzde 55’ine karşılık geliyordu.

Taksitin maaşa oranı 2018’de yüzde 92’ye yükseldi. 2020’de düşük faizlerin etkisiyle yüzde 66’ya geriledi. Sonrasında yeniden artarak 2022’de yüzde 128’e, 2023’te yüzde 159’a çıktı. 2024’te de yaklaşık yüzde 159 seviyesinde kaldı.

2026’da faizlerdeki gerilemeyle oran yüzde 131,6’ya inse de aylık kredi taksiti 109 bin 543 TL olarak hesaplandı. Aynı dönemde 1/4 öğretmen maaşı 83 bin 254 TL oldu. Böylece en yüksek seviyedeki öğretmenin maaşı bile Türkiye ortalamasındaki konutun aylık kredi taksitini karşılamaya yetmedi.

İSTANBUL’DA TAKSİT MAAŞIN İKİ KATINI AŞIYOR

İstanbul’da konut fiyatlarıyla öğretmen maaşı arasındaki fark daha da belirgin. 2013’te 100 metrekarelik ortalama bir konut yaklaşık 97,6 öğretmen maaşına denk gelirken, 2026’da bu oran 104,9 maaşa yükseldi.

2013’te İstanbul’daki konutun yüzde 75’inin krediyle alınması halinde aylık taksit 2 bin 317 TL’ydi. Bu rakam öğretmen maaşının yüzde 93,8’ine karşılık geliyordu.

Oran 2018’de yüzde 164’e, 2022’de yüzde 227’ye, 2023’te ise yüzde 258’e kadar yükseldi. 2026’da ise İstanbul’da aylık kredi taksitinin öğretmen maaşının yüzde 221’ine ulaştığı belirtildi.

'CİDDİ BİR KREDİYE ERİŞİM PROBLEMİ VAR'

Gazete Oksijen’de yer alan habere göre, gayrimenkul değerleme uzmanı Dr. Ahmet Büyükduman, verilerin konut kredisine erişimde ciddi bir sorun olduğunu gösterdiğini belirtti.

Büyükduman, “Bugün 75’er bin liradan evlerine 150 bin lira giren bir öğretmen çift için, 20-30 bin lira kira ödeyerek Anadolu’da 3-4 milyon liralık bir ev almak mümkün olabilir. Fakat İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya gibi büyükşehirlerde bu pek mümkün değil. Türkiye nüfusunun büyük bir bölümünün büyükşehirlerde yaşadığı ve öğretmenlerin de büyük kısmının bu kentlerde görev yaptığını düşünürsek tablo, ciddi bir kredi erişim problemine işaret ediyor” dedi.

Büyükduman, Türkiye genelinde kredi taksitinin maaşa oranının yüzde 55’ten yüzde 131’e çıktığını belirterek, asıl kırılmanın finansman maliyetinde yaşandığını ifade etti.

KONUTLAR DAHA DA KÜÇÜLDÜ

Büyükduman ayrıca konuta erişimdeki zorluğun ortalama konut büyüklüklerine de yansıdığını belirtti. 13 yıl öncesine kıyasla ortalama konut metrekarelerinin yaklaşık yüzde 20 küçüldüğünü söyleyen Büyükduman, İstanbul’da birçok evin yaklaşık 75 metrekare civarında olduğunu aktardı.

Hesaplamaların ortalama ya da mesleğe yeni başlayan öğretmen yerine en yüksek seviyedeki 1/4 öğretmen maaşı üzerinden yapılması da dikkat çekti. Bu nedenle daha düşük derece ve kademelerdeki öğretmenler açısından konuta erişimin daha da zor olduğu değerlendiriliyor.