Öğrenci affı TBMM'de yasalaştı: Kimler yararlanabilir, başvuru şartları neler? İşte detaylar...

TBMM Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu tarafından kabul edilen Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi yasalaştı. Yapılan yasal düzenlemeyle yükseköğretim kurumlarında hazırlık dahil tüm sınıflarda intibak, önlisans, lisans tamamlama, lisans ve lisansüstü düzeyde eğitim alırken ilişiği kesilenlerden daha önce "öğrenci affından" yararlanmamış olanlara, başvurmaları halinde 2026-2027 eğitim öğretim yılında öğrenimlerine başlama hakkı tanınıyor. Ayrıca devlet ya da vakıf ayrımı olmaksızın tüm yükseköğretim kurumlarının eğitime başlaması YÖK kararına bağlanıyor.

AKADEMİK BİRİMLERİN KAPATILMASI VE VAKIF ÜNİVERSİTELERİNE UYGULANACAK YAPTIRIMLAR

Eğitime başlayan fakülte, enstitü ve yüksekokullar sonradan ortaya çıkan nedenlerle Cumhurbaşkanı kararıyla; konservatuvar, meslek yüksekokulu ve araştırma merkezleri ise YÖK kararıyla kapatılabilecek. Türkiye Gazetesi'nde yer alan habere göre Vakıf yükseköğretim kurumlarına fiillerinin ağırlığına göre uyarma, yeni akademik birim veya program açma taleplerini askıya alma, kontenjan kısıtlama, öğrenci alımını durdurma, faaliyet iznini geçici durdurma ve faaliyet iznini kaldırma yaptırımları uygulanabilecek. Faaliyet izninin geçici durdurulmasına yol açan nedenleri kurucu vakfın 3 yıl içinde giderememesi halinde üniversitenin faaliyet izni tamamen iptal edilecek. Mali yapısı eğitimi sürdüremeyecek derecede bozulan vakıf üniversitelerinin faaliyet izni kaldırılarak garantör olan ya da YÖK'ün uygun göreceği aynı ildeki bir devlet üniversitesine devredilecek. Garantör üniversite, devraldığı öğrencilerin eğitim maliyetlerini yalnızca öğrenci ücretleri ile teminat hesabından karşılayacak ve kamu kaynağı kullanmayacak.

TEKNOLOJİ OFİSLERİNİN YETKİLERİ VE ÜNİVERSİTELERİN YURT DIŞI YAPILANMASI

Yükseköğretim kurumları yönetim kurulları, masrafları Teknoloji Transfer Ofisleri (TTO) sermayesinden karşılanmak üzere, Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamındaki hizmet buluşlarının hak sahipliğini TTO'ya devredebilecek. Bu durumda üniversitenin ilgili hak ve yükümlülükleri TTO'ya geçecek. TTO, tescil edilen haklardan elde edilen gelirin üçte birini üniversite döner sermayesine aktaracak, üçte birinden az olmayacak kısmını buluşu yapana ödeyecek, kalan tutarı ise kendisinde tutacak.

Birden fazla üniversite ortak ofis kurmak için başvurabilecek ve bu ofisler bilgi ile buluşların ticarileşmesi amacıyla yatırım yapıp şirketlere ortak olabilecek. Diğer yandan, devlet üniversiteleri Cumhurbaşkanı kararıyla yurt dışında yerleşke, birim ve program kurabilecek. Buralarda görevlendirilecek personel kendi üniversitelerinden sağlanabileceği gibi yurt dışından sözleşmeli ya da saatlik ücretle de istihdam edilebilecek.

YABANCI BİRİMLERDE GÖREVLENDİRİLECEK PERSONELİN ŞARTLARI VE AKADEMİK CEZALAR

Yurt dışındaki birimlerde Türkiye'den görevlendirilenler dışındaki personelin nitelikleri, ücretleri, seçim usulleri, görev süreleri ve diğer esaslar Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenecek. Yurt dışı faaliyet gelirlerinin tutulacağı hesaplar, harcamalar ve bütçe aktarımları ise Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı uygun görüşüyle ilgili üniversitece netleştirilecek. Diğer taraftan, kişisel emeği dışındaki katkılar hariç olmak üzere, tez, makale, kitap veya projelerini ücretli ya da ücretsiz olarak başkasına yazdırıp akademik unvan veya diploma alanlar öğretim mesleğinden çıkarılacak ve unvanları geri alınacak.

Bu çalışmaları başkası adına yapan, üreten veya aracılık edenlere 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası verilecek; fiilin meslek olarak işlenmesi durumunda ceza 10 bin günden az, 20 bin günden fazla olamayacak. Bu usulsüz çalışmaları kullanarak unvan alanlara da 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası kesilecek. Ayrıca yasalara aykırı şekilde yabancı kurumlar adına Türkiye'de program açan veya yükseköğretim kurumu işletenlere 2 yıldan 4 yıla kadar hapis ile 100 günden 1000 güne kadar adli para cezası; bu kurumların tanıtımını yapanlara ise 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 50 günden 500 güne kadar adli para cezası verilecek.

TIP FAKÜLTELERİNE TANINAN SÜRE VE ÖĞRENCİ AFFININ İSTİSNAİ ŞARTLARI

Kendine ait hastanesi olmayan vakıf üniversitesi tıp fakültelerine, inşaat veya devir süreçlerini tamamlayabilmeleri için yargısal veya imar kaynaklı zorunlu gecikmeler sebebiyle 30 ay ek süre tanınıyor. Bu süre sonunda şartları sağlayamayan öğrencileri YÖK, garantör üniversiteye veya belirlenecek bir devlet üniversitesine nakledecek. Af düzenlemesinden yararlanmak isteyenlerin, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 ay içinde eski kurumlarına başvurmaları gerekiyor.

KAPSAM DIŞINDA TUTULAN GRUPLAR NELER?

Kendi isteğiyle ayrılanlar dahil aftan yararlanabilecek öğrencilerden; terör, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu imalatı ve ticareti suçlarından hüküm giyenler, sahte belgeyle kayıt yaptıranlar, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun "Manevi, mali veya bağlantılı haklara tecavüz" başlığındaki suçlardan mahkum olanlar ve milli güvenliğe karşı faaliyette bulunan yapılarla bağı olanlar kapsam dışında tutuluyor.

ASKERLİK DURUMU VE GEÇİŞ İMKANLARI

Eğitime yeniden başlayanların askerlik ertelemeleri Askeralma Kanunu'nun "Erteleme" başlıklı hükmündeki usullere göre gerçekleştirilecek. Kanun yürürlüğe girdiğinde silah altında olanlar ise terhislerini takip eden 2 ay içinde müracaat etmeleri durumunda haklardan faydalanabilecek. Afla geri dönenlerden, giriş yılındaki puanı geçmek istediği diploma programının taban puanına eşit veya yüksek olanlar yatay geçiş talebinde bulunabilecek; kontenjanlar üniversite senatolarınca belirlenecek. Ayrıca bu öğrenciler Anadolu, Ankara, Atatürk ve İstanbul Üniversiteleri bünyesindeki açık öğretim önlisans veya lisans eşdeğer programlarına yatay geçiş yapabilecek; bu sürecin esaslarını YÖK belirleyecek.

Polis Akademisi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi, Milli Savunma Üniversitesi bünyesindeki okullarda eğitim görürken ilişiği kesilenler af kapsamı dışında kalacak. Kanun'un "Kurumlara dönüş" başlıklı hükmündeki şartları taşıyan, 67 yaşını doldurmuş tıpta ve diş hekimliğinde uzman emekli öğretim üyeleri ise 3 yıl içinde başvurmaları durumunda devlet üniversitelerinde sözleşmeli olarak çalıştırılabilecek.