AYM’den tepki çeken 'evlenen kadın' kararı

Türkiye'de evlenen kadınların nüfus kaydının (kütüğünün) eşinin hanesine taşınması uygulamasına karşı İstanbul 14. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde bir kişi, uygulamanın iptal talebiyle dava açmıştı. Mahkeme davada uygulanacak kanun hükmünün, kadın ve erkek arasında cinsiyete dayalı ayrımcılık oluşturduğu görüşüyle Anayasa Mahkemesi'ne (AYM) başvurmuştu.

BBC'nin aktardığına göre AYM, 10 Ağustos'ta Resmi Gazete'de yayımlanan kararında, düzenlemenin iptali talebini oy çokluğuyla reddetti. Beşe karşı 10 oyla alınan kararda; nüfus kütüğünün kişinin hukuki veya toplumsal kimliğini doğrudan belirleyen bir unsurdan ziyade, idare tarafından tutulan "teknik bir kayıt sistemi" olduğu bildirildi.

AYM NEDEN İPTAL TALEBİNİ REDDETTİ?

Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 23. maddesinde, "Evlenen kadının kaydı kocasının hanesine taşınır" hükmü bulunuyor. Aynı fıkrada, kocası ölen kadının yeniden evlenmedikçe ölen kocasının aile kütüğünde kalacağı ve isterse babasının kütüğüne dönebileceği de düzenleniyor. 

Fakat AYM bu fıkranın tamamını esastan incelemedi. İstanbul 14. Asliye Hukuk Mahkemesi önündeki dava, evlilik nedeniyle kadının nüfus kaydının eşinin hanesine taşınması işlemine ilişkindi. Bu nedenle AYM yalnızca ilk cümleyi esastan inceledi ve iptal talebini reddetti.

Dul kadınlara ilişkin diğer iki cümle hakkındaki başvuruyu ise somut davada uygulanma imkânı bulunmadığı gerekçesiyle reddetti.

DERNEKLERDEN ‘CİNSİYETÇİLİK’ TEPKİSİ

Eşitlik İçin Kadın Platformu (EŞİK), AYM'nin kararına tepki gösteren bir basın bildirisi yayımladı. Açıklamada, "Nüfus kaydının erkek üzerinden oluşturulması, kadın özerkliğine ve kimliğine açık bir müdahaledir" ifadelerine yer verildi.

Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu (TKDF) Başkanı Canan Güllü de sosyal medya hesabından karara tepki gösterdi. Güllü, "Eşitlik, kadına erkek üzerinden bir yer göstermek değildir. Eşitlik, kadını erkeğin hanesinden bağımsız bir hukuk öznesi olarak kabul etmektir" dedi.

AYM KARARINA KARŞI ÇIKAN ÜYELER NE DİYOR?

AYM'nin kararına beş üye karşı çıktı. Dört AYM üyesi ortak bir karşı oy gerekçesi yazdı ve uygulamanın kadın ve erkek arasında doğrudan cinsiyete dayalı bir farklılık yarattığı görüşünü savundu.

Karşı oy gerekçesinde, evlilik sonrasında yalnızca kadının nüfus kaydının değiştiğine, erkek eşin ise kendi aile kütüğünde kalmaya devam ettiğine dikkat çekildi. Karşı oyda, nüfus kaydının idari ve teknik bir kayıt olmasının, bu farklı muamelenin eşitlik ilkesi açısından incelenmesine engel olmadığını belirtildi.

Üyeler, aile bağlarının nüfus sisteminde gösterilmesi için kadının mutlaka kocasının hanesine taşınmasının gerekmediğini de savundu. Gerekçede, bireyi esas alan ve kadın ile erkek arasında ayrım yapmayan başka bir kayıt sisteminin kurulabileceği belirtildi.

Ortak karşı oyda, mevcut sistemin erkeğin nüfus kaydını sabit kabul ettiği, kadının kaydını ise evlilik ve boşanma gibi durumlara bağlı olarak değiştirdiği görüşü dile getirildi. Bu nedenle düzenlemenin Anayasa'daki kadın ve erkeklerin eşit haklara sahip olduğu hükmü ile evliliğin eşler arasında eşitliğe dayandığını belirten ilkeye aykırı olduğu savunuldu.