İbrahim Kahveci tek tek anlattı: Fon krizi nasıl patlak verdi?

ÖZEL HABER/YAĞMUR ERTÜRK

Yüzbinlerce kişinin mağdur olduğu fon krizine ilişkin yürütülen soruşturma kapsamında çalışmalar hala devam ediyor. Peki mağduriyetler karşılanacak mı, süreç nasıl olacak, ekonomi yazarı İbrahim Kahveci sorularımızı yanıtladı.

Pusula Portföy fonlarından 28 Ağustos’tan sonra yaklaşık 132,7 milyar TL’lik bir para çıkışı talebi geldi. Pusula, 15 Eylül’de bazı fonlarında yatırımcılara yapılması gereken iade ödemelerinde temerrüde düştüğünü açıkladı. Ardından Tera Portföy’de de iki fonda benzer ödeme problemi ortaya çıkarken bu durum da satış baskısını artırdı. Yaşanan kriz bu şekilde başladı.

EKONOMİ YAZARI İBRAHİM KAHVEİ GAZETEMİZE KONUŞTU

Ekonomi yazarı İbrahim Kahveci, Türkiye'deki fon sistemi denetimine ilişkin, yalnızca bu konuda değil birçok alanda denetimin eksik olduğuna dikkat çekti. Foncular ve denetim sisteminin iç içe geçtiğini savunan Kahveci, fon krizinin bu konudaki son örneği olduğunu açıkladı.

'TÜRKİYE'DE HER ALANDA DENETİMSİZLİK MEVCUT'

Başka alanlarda da bu durumun görüldüğünü açıklayan Kahveci, elektrik dağıtım şirketlerinin özelleştirilmesinin ardından denetimsizliğin meydana getirdiği sonuçlara ilişkin örnek verdi. Kahveci, 13 Temmuz 2024 tarihinde İzmir'de su birikintisinden karşıya geçmek isterken elektrik akımına kapılarak 2 kişinin hayatını kaybettiği olaya değindi. Yaşanan ihmalkarlığın iki vatandaşın canına mal olduğunu belirten Kahveci, bu durumun büyük bir denetim eksikliği olduğunu belirtti.

Kahveci, "Türkiye'de oldukça fazla bu durum çünkü, denetim kurumlarının da sorumluluğu yok. Denetim kurumları ve kamu, kimse kimseden sorumlu değil. Biz bunu şimdi de fon krizinde gördük" dedi.

'UZMANLAR KONUYU BİRKAÇ YILDIR SÖYLÜYORDU'

Geçtiğimiz sene 10 Ekim 2025'te fon krizi ile ilişkili köşe yazısı yazdığını fakat isim vermediğini belirten Kahveci, "İsim veremedim çünkü isim verenlerin kapısına polisi gönderiyorlardı. Yani uzmanlar işi bilenler bu konuyu birkaç yıldır söylüyordu zaten. Demek ki içerden birileri de bu işin ortaya çıkmasını istemiyordu. Ve sonunda iş büyüdü, uluslararası kuruluşlar bizi uyarınca bu sefer ses çıkmak durumunda kaldı. Ve bu işle Türkiye yüzleşti.

FON KRİZİ NASIL ORTAYA ÇIKTI?

Bu fon krizinin patlamasının kıvılcımı yabancı kuruluşlar ateşledi. Yabancı kuruluşlar bu yılın Şubat ve Mayıs ayında Türkiye'ye uyarılarda bulundu. Şirketlerin halka açıklığı ve endeks hesaplamalarında sorun var denildi. Eğer bunları düzeltmezseniz size yatırım yapmayı askıya alırız diye uyarıda bulundular. Ama geçen yıl Kasım ayında Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de bu durumu dile getirdi. O dönem STK başkanı da dile getirdi. Peki bunlar dile getirmesine rağmen neden düzenleme yapılmadı o da bir cevapsız sorudur. Kimse cevabını bilmiyor. Uyaran kişilerin kapısına polis gönderilip gözaltına alınması da bu işin içinde değerlendirilebilir. Ama en son kıvılcımı yabancılar yaptı" ifadelerini kullandı.

MAĞDURLAR PARALARINI ALABİLECEK Mİ?

Yürütülen fon soruşturması kapsamında geçtiğimiz günlerde Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ekonomi kurmayları bir araya gelerek 'Fon Koordinasyon Kurulu' kurdu.

Parasını fonlara yatıran mağdurların paralarını geri alıp almayacaklarına ilişkin görüşlerini ifade eden Kahveci, "Eğer süreç doğru yönetilirse mağdur insanların mağduriyetlerin önemli kısmını alırlar. Ama burada birincisi şu mağdur kim? Mağdur, fona 2 yıl önce 100 bin lira yatırıp şimdi parası 15-20 milyon olmuş insan mı? Yoksa 1-2 ay önce 100 bin lira yatırıp parası tamamen giden insan mı? Ana para üzerinden değerlendirilirse bu paralar yani yatırıldığı ilk zamandan reel hesaplamayla enflasyon da katıldığında, mağduriyet giderilebilir. Ama burada önemli olan şu, bugün sabah SPK bir açıklama yaptı ve dedi ki 'Geçmişte fonlardan yüksek kazan. elde etmiş olanlar o yüksek fahiş kazançlarını şu hesaba yatırabilir'. Bence bu çok doğru bir adım. Yani biri gitmiş fona 2024'te yatırmış sonra 2025'te otuz katı parasını almış. Böyle bir para yok bu fahiş kardır bunu geri getir diyor SPK. Bunlar yapılırsa foncuların kaçırdığı paralar, fahiş kar yapanlar toplanırsa ana paraların hepsi ödenir. SPK ikinci bir adım atıyor diyor ki 'Fondan değil ama foncuların vurgun hisselerinden de fahiş kazanç elde edenler yani Fatma Betül Sayan Kaya gibi. Bu insanlar da fahiş kazançlarını getirip yatırırlarsa diyor" dedi.

'BU SORUN ÇÖZÜLDÜKTEN SONRA EN GÜVENİLİR YER OLACAK'

Fon soruşturması kapsamında Türkiye'deki yatırım yapmak isteyen vatandaşların güvenini nasıl etkilediği hakkında konuşan Kahveci, "Bence bu en kolayı, bir sorun ortaya çıkıp sorundan çok büyük mağduriyet oluştuktan sonra ilk etapta oraya güven azalır ama kurumlar ve şahıslar oradaki sorunları çözer. Çözdükten bir süre sonra o alanlar en sağlam yatırım alanı olur" görüşünde bulundu.

2001'deki bankacılık krizini işaret eden Kahveci, "O dönemde bankalar riskli alan olarak gösterilmişti ama sonradan Türkiye'de bankacılık sektörü en sağlam kurumlar oldu. Benzer bir gelişmenin ben fon piyasasında da olacağını düşünüyorum. Bu tasfiyelerden sonra ve yeni düzenlemelerle birlikle fon piyasasının çok sağlam olacağını düşünüyorum" şeklinde konuştu.

'FON KRİZİNDE MUHALEFET HİÇ YOK'

Fon soruşturmasının siyasete kadar ulaşmasına ilişkin açıklama yapan Kahveci, meydana gelen durumun Türkiye'deki yatırıma karşı oluşan güveni ve sermaye piyasalarını nasıl etkileyeceği hakkında düşüncelerini paylaştı. Kahveci, "Bu olay siyasete tabi ki uğradı çünkü, foncu çocuklar AK Parti'den ve Cumhurbaşkanlığı sarayından geçmişte görev almış çocuklar. Yani foncu çocuklar AK Parti teşkilatında ve Cumhurbaşkanlığının atamalarında görev almış kişiler. Burada muhalefet hiç yok. Bu foncu çocuklarından büyük kazanç elde edenlerin de yine iktidar çevresinden olduğu dile getiriliyor ve muhalefet yok deniliyor. Bu olay elbette siyasi. Biraz önce söylediklerimizden yola çıkarak bu foncu çocuklar neden kollandı bugüne kadar? Kim bunları engelledi buradan da baktığımızda bunun da siyasi olduğunu gösteren bir gösterge diyebiliriz" ifadelerini kullandı.

'TÜRKİYE'NİN HUKUK YAPISINI GÖSTEREN EN GÜZEL TABLOLARDAN BİRİ'

Fon soruşturması kapsamında 2,2 milyar TL elde ettikleri iddia edilen ve AK Parti Genel Başkan Yardımcılığı görevinden istifa eden Fatma Betül Sayan Kaya ve eşi İlyas Kaya hakkında herhangi bir soruşturma açılmamasına ilişkin konuşan Kahveci, "Türkiye'de hukuk yapısını gösteren güzel (!) tablolardan biri. Aynı kanunlar aynı yasalar farklı kişilere farklı şekilde uygulanabiliyor" dedi.

Daha sonra Sayan Kaya ile alakalı 2,2 milyar lirayı iade ettiğine ilişkin konuyu da yorumlayan Kahveci, "Örneğin bankayı soydunuz sonrasında parayı verdiniz ceza almayacaksınız mı demek oluyor?" dedi.

'BAZI YANLIŞLAR YAPILMAYA BAŞLANDI...'

Son olarak fon krizinin farkına varılması ve sorunun giderilmesine yönelik yapılan sürece ilişkin geç kalındığını ifade eden Kahveci, "Fon olayının üzerine gidildikçe yanlışlar yapılmaya başlandı. Mesela çok fazla şirket üzerinden yaptırım yapılıyor mal varlığını dondurmak gibi. Şirketlerin itibarlarını düşürmek gibi. Bakın, o şirketin sahibinin mal varlığını dondurabilirsiniz. Reel sektörü etkileyecek adımlar atılıyor bana göre bu yanlış. Mesela geçen savcılık Türkiye Sigorta dahil birçok şirketin mal carlığını dondurdu, sonra STK müdahale etti. Ticari hayatı etkileyecek karar ve uygulamalar yapmamak lazım. Suçlu olan şahıslara yönelmek lazım şirketleri bunun dışında tutmak gerekiyor" ifadelerini kullandı.

SANDAL'IN EŞİ HAKKINDA KONUŞTU

Yine fon krizine ilişkin hakkında birtakım iddialar gündeme gelmesinin ardından yakalama kararı çıkarılan Mustafa Sandal'ın eşi Melis Sütşurup Sandal hakkında düşüncelerini ifade eden Kahveci, sanat dünyasında bu durumun sayısının artmayacağını açıkladı.

Kahveci, "Bence sansasyon yapılıyor, o kişinin fondan kazanıp kazanmadığını da bilmiyoruz bu arada. Hakkında yakalama kararı çıktı Sütşurup'un. Aynı yakalama kararı Fatma Betül Sayan Kaya hakkında çıktı mı?" diyerek konuşmasını sonlandırdı.
 

Kaynak: Haber Merkezi