İngiltere'nin plastik çöplüğü Çukurova oldu

The Guardian'ın Türkiye'de yürüttüğü araştırma, İngiltere'den gelen plastik atıkların Adana'daki geri dönüşüm tesisleri çevresinde çevre kirliliğine neden olduğunu gözler önüne serdi. Karen McVeigh ve Ayça Aldatmaz'ın imzasını taşıyan araştırmada, İngiliz şirketlerinin plastik atık gönderdiği önemli bir geri dönüşüm bölgesinin yakınındaki sulama kanalında yüksek miktarda mikroplastik ve plastik kalıntıları tespit edildi.

Birgün'de yer alan habere göre: Şiddetli yağışlarda taşarak tarım arazilerine yayılan kanalın, Çukurova Ovası'ndaki ürünlerin sulanmasında kullanılan ana sulama sistemine bağlandığı belirtilirken, uzmanlar kirliliğin tarımsal üretim ve insan sağlığı açısından ciddi risk oluşturduğunu ifade etti.

KİRLİLİK 10 KAT ARTTI

Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi'nden deniz biyoloğu Sedat Gündoğdu'nun yaptığı araştırmaya göre, geri dönüşüm tesislerinin bulunduğu bölgedeki sulama kanalında tespit edilen mikroplastik yoğunluğu, tesislerden uzak noktalara göre yaklaşık 10 kat daha fazla çıktı.Environmental Monitoring and Assessment dergisinde yayımlanan araştırmada, mikroplastik içeren atık suların sulama kanallarına bırakılmasının tarım arazilerinde kirliliği artırdığı ve gıda güvenliği açısından önemli bir tehdit oluşturduğu vurgulandı. Gündoğdu ayrıca bu kirliliğin kanallar aracılığıyla

Akdeniz'e ulaştığını, denizlerdeki plastik yükünü artırarak çevreyi olumsuz etkilediğini belirtti.Uzmanlar, Türkiye'nin plastik atık ithalatını tamamen yasaklaması, geri dönüşüm tesislerinde mikroplastik filtreleme sistemlerini zorunlu hale getirmesi ve tarım bölgelerindeki atık su deşarjlarının bağımsız kuruluşlar tarafından sıkı şekilde denetlenmesi gerektiğini dile getirdi.

ÜÇ YILDA 52 BİN TON ATIK GÖNDERİLDİ

Uluslararası çevre örgütü Environmental Investigation Agency'nin (EIA) verilerine göre, Mayıs 2021 ile Temmuz 2024 arasında İngiltere'nin Türkiye'ye gönderdiği plastik atıkların yaklaşık yüzde 13'ü Adana'daki sekiz geri dönüşüm tesisine ulaştı.Bu süreçte 13 İngiliz şirketinin bölgeye toplam 545 sevkiyat gerçekleştirdiği, gönderilen plastik atık miktarının ise 52 bin tonu bulduğu açıklandı.

Haberde şirketlerin yasa dışı hareket ettiğine dair herhangi bir iddia yer almazken, İngiltere mevzuatının ihracatçı firmalara atıkların çevreye zarar vermeden geri dönüştürülmesini sağlama sorumluluğu yüklediği hatırlatıldı.

TÜRKİYE, İNGİLTERE'NİN EN BÜYÜK ALICILARINDAN

Araştırmaya göre İngiltere, 2025 yılında toplam 675 bin ton plastik atık ihraç ederek son sekiz yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Bu atıkların 139 bin tonu Türkiye'ye gönderildi.Aynı dönemde Avrupa Birliği'nin Türkiye'ye plastik atık ihracatı da bir önceki yıla göre yüzde 19 artarak 500 bin tonun üzerine çıktı. Çevre örgütleri, Avrupa'dan gelen plastik atıkların geri dönüşüm adı altında çevre kirliliğini artırdığını ve bunun bedelini Adana'daki yerel halkın ödediğini savunuyor.

"ATIK SÖMÜRGECİLİĞİ" TEPKİSİ

EIA hukuk uzmanı Amy Youngman, İngiltere'nin plastik kullanımını azaltmak ve atıkları kendi ülkesinde geri dönüştürmek yerine ihracata dayalı sistemi sürdürdüğünü belirterek, bunun yapısal bir eşitsizlik oluşturduğunu söyledi.

Youngman, İngiltere'nin kendi sınırları içinde kabul etmeyeceği çevre kirliliğinin başka ülkelere taşındığını ifade ederken, araştırmanın "atık sömürgeciliği" olarak tanımlanan sistemin somut örneklerinden biri olduğunu dile getirdi.

YASAĞIN ARDINDAN GERİ ADIM GELMİŞTİ

Greenpeace'in 2021 yılında yayımladığı araştırmada da İngiltere'den gelen plastik atıkların Adana'da boş arazilere döküldüğü ve yakıldığı belgelenmişti. Aynı yıl Türkiye, polietilen başta olmak üzere bazı plastik atıkların ithalatını yasaklamış, ancak geri dönüşüm sektöründen gelen talepler üzerine bu kararı geri çekmişti.

Öte yandan Avrupa Birliği, plastik atık ihracatına yönelik yeni kısıtlamalar getirirken, çevre örgütleri Türkiye'nin OECD üyesi olması nedeniyle Avrupa'dan Türkiye'ye gönderilecek plastik atık miktarının daha da artabileceği uyarısında bulunuyor.