Emeklilikte rekor: Sosyal güvenlikte çöküş riski kapıda

Sadece iki yılda 2 milyon 745 bin kişi emekli oldu ve tarihin en düşük aktif/pasif oranı kaydedildi. Sosyal güvenlikte çöküş riski kapıda.

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), 2024 yılına ilişkin sosyal güvenlik sistemi verilerini yayımladı.  Raporda geçen yıl kaç kişinin emekli olduğu ve aktif/pasif oranı da ortaya çıktı. Hürriyet yazarı Noyan Doğan, SGK’nın 2024 verilerini analiz etti.  2024’TE EMEKLİLİK TERCİHİ  2024 sonlarında en çok tartışılan soru, “Şimdi mi emekli olmalı, 2025’e mi bırakmalı?” olmuştu. Nedeni ise 2024’te emekli olmanın, maaş açısından yüzde 30’a varan avantaj sağlamasıydı. Nitekim 2024 sonunda emekli olanlar, 2025’e erteleyenlere göre yüzde 30 daha yüksek maaşla sisteme geçti.  2024’TE 647 BİN KİŞİ EMEKLİ OLDU  SGK verilerine göre 2024 yılında 647 bin 361 kişi emekli oldu. Bunun 557 bin 926’sı işçi, 49 bin 152’si Bağkur’lu, 40 bin 283’ü memurlardan oluştu.  EYT YILI: 2023  Bir yıl önce ise EYT’nin devreye girmesiyle rekor kırıldı. 2023’te toplam 2 milyon 97 bin kişi emekli oldu. Bunların 1.8 milyonunu işçiler, 143 bin 353’ünü Bağkur’lular, 82 bin 811’ini ise memurlar oluşturdu.  EMEKLİLİK FURYASI ESTİ  Son iki yılda 2 milyon 745 bin kişi emekli olarak maaşa bağlandı. Bunların 2.4 milyonu işçi statüsünde çalışıyordu. Önceki yıllarda ise yılda ortalama 250-350 bin kişi emekli olurken, 2023 ve 2024’te adeta “emeklilik furyası” yaşandı.  2024 sonunda 16 milyon 677 binden fazla kişi SGK’dan aylık ve gelir almaya başladı. Bunların 12 milyonu emekli maaşı, geri kalanı ise ölüm, malullük ve iş göremezlik aylığı gibi gelirlerden yararlanıyor.  ÇALIŞAN SAYISINDA GERİLEME  2024 sonunda aktif sigortalı sayısı 25.6 milyon oldu. Bir yıl önce bu sayı 25.3 milyon, 2022’de ise 26.3 milyondu. Geçmişte her yıl ortalama 1 milyon artan çalışan sayısında son iki yılda düşüş yaşandı.  SOSYAL GÜVENLİKTE KRİTİK ORAN: 1.61 ÇALIŞAN 1 EMEKLİYE BAKIYOR  Aktif çalışanlara “aktif sigortalı”, maaş alanlara ise “pasif sigortalı” deniyor. Aktif/pasif oranı, bir çalışanın kaç emekliyi finanse ettiğini gösteriyor. Dünyada kabul gören oran 4’tür. Yani 4 çalışanın 1 emekliye bakması gerekiyor.  Ancak Türkiye’de bu oran 2024 sonunda 1.61’e düştü. Yani 1.61 çalışan bir emekliyi finanse ediyor. Bu, tarihin en düşük oranı. 2022’de oran 2.01’di.  Detaylara bakıldığında:  SSK’da oran 1.75  Bağkur’da 1.12  Memurlarda 1.57  1980’lerde bu oran 3’e yakındı.  TEHLİKE ÇANLARI ÇALIYOR  Uzmanlara göre aktif/pasif oranının 1.5’in, hatta 1.3’ün altına inmemesi gerekiyor. Aksi durumda sosyal güvenlik sisteminde sürdürülebilirlikten söz edilemeyecek. Birkaç yıl içinde “1 çalışan 1 emekliyi finanse ediyor” tablosu gündeme gelirse, bu ciddi bir ekonomik risk olarak görülüyor.