Erdoğan ve Trump görüşmesinde F-35 ve enerji pazarlığı: Neler konuşuldu?

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 2019’dan sonra ilk kez Beyaz Saray’da ABD Başkanı Donald Trump ile görüştü. İki saat süren zirvede savunma, enerji ve bölgesel gelişmeler masaya yatırıldı. Trump, Türkiye’nin Rusya’dan enerji ithalatını sınırlaması karşılığında F-35 programının yeniden açılabileceği mesajını verdi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump, 25 Eylül’de Beyaz Saray’da bir araya geldi. İki saatten uzun süren görüşmenin ardından Trump, Erdoğan’a aracına kadar eşlik etti. Gazetecilerin “Nasıl geçti?” sorusuna ise tek kelimeyle “Harika” yanıtını verdi. Oval Ofis’te ortak basın açıklaması yapan iki lider, görüşmeyi “sonuç alıcı” olarak nitelendirdi. Ancak gündemin merkezinde Türkiye’nin Rusya’dan enerji ithalatı ve F-35 savaş uçakları yer aldı. F-35 VE RUSYA ÇIKMAZI Trump, Türkiye’nin yeniden F-35 savaş uçağı programına dahil edilmesinin “mümkün olabileceğini” söyledi ancak bu adımın Ankara’nın “ABD’nin hedeflerine destek vermesine bağlı olduğunu” belirtti. “İstersem kolayca yapabilirim. Belki olur, belki olmaz. Bu, onun (Erdoğan’ın) bizim için yapacaklarına bağlı” diyen Trump, özellikle Rusya’dan petrol ve gaz alımına işaret etti. “Eminim Erdoğan Rus petrolü almayı bırakacak. Doğru olanı yapacak” ifadelerini kullandı. Bloomberg’in aktardığına göre Trump, ayrıca Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan Kremlin üzerinde baskı kurmasını ve Rusya’nın Ukrayna savaşını sonlandırmaya yönelik girişimlerde bulunmasını istedi. TÜRKİYE’NİN ENERJİ TABLOSU Rusya, Türkiye’nin en büyük enerji tedarikçisi konumunda. Geçtiğimiz yıl Türkiye’nin petrol ithalatının yüzde 66’sı, doğal gazının ise yüzde 41’i Rusya’dan karşılandı. Ancak Ankara, tedarik çeşitliliğini artırmak için yeni adımlar atıyor. Bu kapsamda ABD’li Mercuria Energy Group ile 20 yıllık LNG anlaşması imzalandı. Ayrıca iki yıllık aranın ardından Irak’tan Ceyhan Limanı üzerinden petrol ihracatı yeniden başlayacak. HAVACILIK VE SAVUNMA ANLAŞMALARI Her ne kadar görüşmede doğrudan bir anlaşma açıklanmasa da, Türk Hava Yolları kısa süre sonra Boeing’den 225 uçak siparişi vereceğini duyurdu. Trump, Türkiye’nin ABD yapımı Patriot hava savunma sistemleriyle ilgilendiğini de gündeme getirirken, Ankara’nın S-400’lerden tamamen vazgeçmeyeceğini ancak konuşlandırma konusunda esneklik arayabileceğini belirtti. “HİLELİ SEÇİMLERİ HERKESTEN DAHA İYİ BİLİR” Görüşmede zaman zaman ilginç diyaloglar da yaşandı. Trump, 2020 seçimlerini “hileli” kaybettiğini öne sürerek Erdoğan’ı işaret edip “Hileli seçimleri herkesten daha iyi bilir” ifadelerini kullandı. Ardından Erdoğan’ı “çetin bir adam” olarak niteleyip, “Onu seviyorum, ülkesinde iyi iş yapıyor” sözleriyle övdü. HEYBELİADA RUHBAN OKULU VE GAZZE GÜNDEMDEYDİ Cumhurbaşkanı Erdoğan, konuşmasında Heybeliada Ruhban Okulu’nun yeniden açılması için Fener Rum Patriği Bartholomeos ile görüşeceğini belirtti. Trump da bu girişimi desteklediğini söyledi. Gazze konusundaki bir soruya Trump, “Kendisinin (Erdoğan’ın) görüşlerini bilmiyorum ama konuşacağız” yanıtını verirken, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bu konuda bir “kozu” olup olmadığını bilmediğini, ancak “buna ihtiyaç olmayacağını” düşündüğünü dile getirdi. 2019’DAN BU YANA İLK ZİYARET Bu buluşma, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 2019’dan bu yana ilk Beyaz Saray ziyareti oldu. Erdoğan ve Trump, Trump’ın ilk başkanlık döneminde iki kez Washington’da bir araya gelmişti. Trump, bu ziyaret öncesinde Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda, “ABD ve Türkiye’nin ticari ve askeri anlaşmalar üzerinde çalıştığını” açıklamış ve F-35 ile Boeing uçak satışlarının gündemde olacağını belirtmişti.