BM'den kritik uyarı: Yapay zeka çevreyi tehdit ediyor

Birleşmiş Milletler'in yayımladığı yeni rapor, yapay zekanın hızla yaygınlaşmasının enerji ve su tüketiminde ciddi artışlara yol açabileceğini ortaya koydu. Raporda, teknolojinin çevresel etkilerinin göz ardı edilmemesi gerektiği vurgulandı.

Birleşmiş Milletler (BM), yapay zekanın çevre üzerindeki etkilerine ilişkin hazırladığı yeni raporda, teknolojinin hızlı büyümesinin enerji ve su kaynakları üzerinde önemli baskılar oluşturabileceği uyarısında bulundu. Rapora göre yapay zeka sistemlerinin daha verimli hale gelmesi, kaynak kullanımını azaltmak yerine teknolojinin daha geniş alanlarda kullanılmasına yol açarak toplam tüketimi artırabiliyor. Uzmanlar, bu durumu ekonomi literatüründe "Jevons Paradoksu" olarak bilinen ilkeyle açıklıyor. Buna göre verimlilik arttıkça maliyetler düşüyor ve kullanım alanları genişlediği için toplam kaynak tüketimi de yükseliyor. BM'nin projeksiyonlarına göre yapay zekanın elektrik ihtiyacı önümüzdeki yıllarda hızla artacak. Tahminlere göre 2030 yılına kadar yapay zekaya bağlı elektrik tüketimi iki katına çıkarak küresel elektrik kullanımının yaklaşık yüzde 3'üne ulaşabilir. Raporda, bu seviyenin çevresel etkiler bakımından bazı ülkelerin yıllık karbon emisyonlarıyla kıyaslanabilecek boyutlara ulaşabileceği ifade edildi. Veri merkezlerinin su tüketimi de raporda öne çıkan başlıklardan biri oldu. Yapay zeka sistemlerinin çalıştırıldığı veri merkezlerinin soğutulması için kullanılan su miktarının, 2030 yılı itibarıyla dünya nüfusunun yıllık içme suyu ihtiyacını aşabileceği öngörülüyor. Raporda ayrıca veri merkezlerinin geçen yıl tek başına Suudi Arabistan'ın toplam elektrik tüketimine yakın miktarda enerji kullandığına dikkat çekildi. Uzmanlar, yapay zeka sektörünün büyümesinin çevresel etkilerini dengelemek için gelecekte çok daha kapsamlı sürdürülebilirlik politikalarına ihtiyaç duyulacağını belirtiyor. Birleşmiş Milletler, yapay zeka alanındaki küresel eşitsizliklere de dikkat çekti. Dünya genelinde yapay zekaya özel bulut altyapısına sahip yalnızca 32 ülke bulunduğu, bu kapasitenin yaklaşık yüzde 90'ının ise ABD ve Çin'in kontrolünde olduğu belirtildi. Bu durumun dijital uçurumu derinleştirebileceği ve çevresel yükün daha az gelişmiş ülkelere kaymasına neden olabileceği ifade edildi. Raporda, yapay zekanın çevresel etkilerinin azaltılması için maden tedarikinden veri merkezlerinin işletilmesine ve elektronik atıkların geri dönüşümüne kadar tüm süreci kapsayan daha şeffaf ve sıkı denetlenen bir yönetim modelinin hayata geçirilmesi gerektiği vurgulandı. Uzmanlar, yapay zeka yatırımlarının iklim ve enerji politikalarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirterek, teknolojinin çevre üzerindeki etkilerinin daha yakından takip edilmesi çağrısında bulundu.